Di truyền liên kết là gì? Nguyên nhân, ý nghĩa? Xảy ra khi nào?

Khái niệm của di truyền liên kết? Tìm hiểu về di truyền liên kết qua thí nghiệm của Morgan? Nguyên nhân và ý nghĩa của di truyền liên kết? Như thế nào là quá trình tái kết hợp đồng nhất? Tìm hiểu về sự tái tổ hợp của các gen liên kết?Một số điều thú vị về gen (Có thể bạn đã biết)? Một số câu hỏi thường gặp?

Di truyền liên kết vừa là phần kiến thức và kỹ năng quan trọng trong chương trình môn Sinh học vừa là đối tượng người dùng được những nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu và điều tra trong rất nhiều năm. Ở bài viết này, tất cả chúng ta sẽ cung ứng cho những bạn những thông tin hữu dụng tương quan đến di truyền liên kết.

1. Khái niệm của di truyền liên kết :

Di truyền liên kết ( tiếng anh : Genetic linkage ) là hiện tượng kỳ lạ một nhóm trình tự gen cùng nằm trên nhiễm sắc thể và được di truyền cùng nhau trong quy trình giảm phân của sinh sản hữu tính. Hai gen cùng nằm trên nhiễm sắc thể có locus ( vị trí của gen trên nhiễm sắc thể ) càng gần nhau thì càng khó hoán đổi vị trí cho nhau trong quy trình tiếp hợp và trao đổi chéo giữa những nhiễm sắc tử ( cromatit ) không chị em trong cặp nhiễm sắc thể tương đương ở kì đầu của giảm phân I. Trong khi đó, hai gen cùng nằm trên nhiễm sắc thể có locus càng xa nhau thì càng thuận tiện hoán đổi vị trí cho nhau. Ta gọi hai gen cùng nằm trên một nhiễm sắc thể là hai gen liên kết.

Liên kết gen là trường hợp ngoại lệ đặc biệt tiêu biểu cho quy luật phân ly của Mendel. Mặc dù vậy, sự ra đời của khái niệm “liên kết gen” không hề chống lại quy luật phân li của Mendel mà trái lại bổ sung, lấp đầy những khoảng trống của di truyền Mendel.

Di truyền liên kết có hai loại : di truyền liên kết trọn vẹn và di truyền liên kết không trọn vẹn ( hay còn gọi là hoán vị gen )

2. Tìm hiểu về di truyền liên kết qua thí nghiệm của Morgan:

Thomas Hunt Morgan ( 25.9.1866 – 1945 ) là nhà di truyền học nổi tiếng người Mỹ, thí nghiệm trên ruồi giấm nổi tiếng của ông đã mang đến những thành quả to lớn cho hoạt động giải trí điều tra và nghiên cứu di truyền, đặc biệt quan trọng là về di truyền liên kết .

2.1. Vì sao Morgan lại chọn ruồi giấm làm đối tượng thí nghiệm?

Vì ruồi giấm có những đặc thù sau :

Thứ nhất, Sinh vật dễ sống trong ống nghiệm

Thứ hai, Ruồi giấm sinh sản nhiều

Thứ ba, Vòng đời ngắn (chỉ 10 – 14 ngày)

Thứ tư, Có nhiều biến dị dễ quan sát

Thứ năm, Nhiễm sắc thể có số lượng vô cùng ít (2n = 8)

2.2. Nội dung thí nghiệm:

Cho lai hai dòng ruồi giấm thuần chủng : 1 là thân xám, cánh dài x 1 là thân đen, cánh cụt .

F1 thu được : 100 % con sinh ra thân xám, cánh dài

Thực hiện lai nghiên cứu và phân tích : đực F1 x cái đen, cụt

Thu được thế hệ sau là 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh cụt

Ta thấy : Thân xám và cánh dài luôn luôn di truyền đồng thời cùng với nhau. Điều này xảy ra tương tự như như với thân đen và cánh cụt .

2.3. Giải thích thí nghiệm:

Đời F1 cho kết quả 100% ruồi thân xám, cánh dài, từ đó ta thấy thân xám là trội so với thân đen, cánh dài là trội hơn so với cánh ngắn.
P thuần chủng, khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản.

Bên cạnh đó, F1 dị hợp về 2 cặp gen, nếu lai nghiên cứu và phân tích thì sẽ cho tỉ lệ : 1 : 1 : 1 : 1 nhưng F2 cho tỉ lệ 1 : 1. Như vậy, F1 chỉ tạo 2 loại giao tử với tỉ lệ ngang nhau .

⇒ Hai cặp gen cùng nằm trên 1 NST .

Sơ đồ lai của thí nghiệm trên :

Quy ước : A : thân xám > a : thân đen ; B : cánh dài > b : cánh cụt

P. thuần chủng : ♀ ABABABAB x ♂ abababab

GP : AB ab

F1 : ABabABab 100 % thân xám, cánh dài

Lai nghiên cứu và phân tích thuận

Fb : ♂ ABabABab x ♀ abababab

GFb : AB, ab ab

F2 : ABabABab : abababab [ 50 % TX, CD ] : [ 50 % TĐ, CC ]

3. Nguyên nhân và ý nghĩa của di truyền liên kết:

3.1. Nguyên nhân:

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng kỳ lạ di truyền liên kết là số lượng nhiễm sắc thể nhỏ hơn rất nhiều so với số lượng gen .

Hiện tượng di truyền liên kết xảy ra khi những cặp gen lao lý những cặp tính trạng cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đương thì có hiện tượng kỳ lạ di truyền liên kết .

3.2. Ý nghĩa của di truyền liên kết:

Liên kết gen là trường hợp ngoại lệ đặc biệt tiêu biểu cho quy luật phân ly của Mendel. Mặc dù vậy, sự ra đời của khái niệm “liên kết gen” không hề chống lại quy luật phân li của Mendel mà trái lại bổ sung, lấp đầy những khoảng trống của di truyền Mendel. Cụ thể, di truyền liên kết hạn chế sự xuất hiện của các biến dị tổ hợp, đảm bảo di truyền bền vững cho từng nhóm tính trạng được quy định bởi các gen trên một NST.

Trong tế bào của mỗi NST mang nhiều gen tạo thành nhóm gen liên kết .

Người ta hoàn toàn có thể chọn được những nhóm tính trạng tốt nhất luôn đi kèm với nhau trong quy trình chọn giống .

4. Như thế nào là quá trình tái kết hợp đồng nhất?

Nhiễm sắc thể sẽ được tái tổng hợp trong quy trình phân bào. Trong quy trình tái tổng hợp tương đương, những nhiễm sắc thể có năng lực được cắt ra tại những điểm ngẫu nhiên. Sau đó, chúng sẽ phối hợp cùng một bản sao của nhiễm sắc thể khác tương đương đã bị cắt tại cùng một điểm. Thông qua đó, DNA từ một nhiễm sắc thể kết thúc trong một nhiễm sắc thể tương đương khác .

Hầu như mỗi nhiễm sắc thể của những sinh vật sinh sản hữu tính đều có hai bản sao. Hai nhiễm sắc thể mang cùng gen, ngay cả khi chúng mang những alen ( alen là dạng đơn cử của một gen, có công dụng di truyền nhất định ) khác nhau thì đều được gọi là những nhiễm sắc thể tương đương. Ví dụ : nhiễm sắc thể mang gen lao lý màu mắt, mỗi bản sao của nhiễm sắc thể này lại mang alen khác nhau : một bản hoàn toàn có thể mã cho mắt màu đen, một bản hoàn toàn có thể mã mắt màu xanh .

Tuy nhiên, thay vì hai loại, cũng có một loại tế bào chỉ có duy nhất một bản sao của mỗi nhiễm sắc thể, đơn cử là giao tử. Đối với con người thì giao tử chính là trứng và tinh trùng .

5. Tìm hiểu về sự tái tổ hợp của các gen liên kết:

Phải hiểu rõ những yếu tố xoay quanh tái tổng hợp tương đương để nắm được yếu tố tương quan đến những loại di truyền liên kết ( Phần 4 )

Để yếu tố này không bị trừu tượng, ta đến với ví dụ : “ tàn nhang ” và “ tóc đỏ ”

Thực tế, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể phát hiện những người mà khuôn mặt của họ Open tàn nhang và mái tóc có màu đỏ. Trong khi điều này lại ngược lại với những người có mái tóc ngả vàng hay nâu ( khuôn mặt họ ít Open tàn nhang hơn ) .

Các nhà khoa học đã đưa ra lời lý giải cho hiện tượng kỳ lạ này như sau : những gen mã hóa tàn nhang và những gen mã hóa tóc đỏ nằm sát nhau trên cùng một nhiễm sắc thể. Khi tái tổng hợp tương đương diễn ra, việc DNA bị cắt ở giữa hai gen là khó có năng lực xảy ra. Do năng lực mã hóa của hai DNA này bị tách là rất thấp nên dù trải qua nhiều lần tái tổng hợp tương đương, hầu hết thời hạn hai tính trạng này vẫn được di truyền cùng nhau

6. Một số điều thú vị về gen (Có thể bạn đã biết):

6.1. Bộ gen người được khám phá vào năm 1953:

Ngày 28/2/1953, hai nhà khoa học Francis Crick và James Watson đã tìm ra cấu trúc của AND. Cấu trúc đó là một “ xoắn kép ” hoàn toàn có thể “ giải nén ” riêng thành hai sợi dài để làm những bản sao của chính nó. Watson và Crick được nhận phần thưởng Nobel năm 1962 cho mày mò này .

6.2. Độ dài của DNA:

Khi tháo xoắn từng chuỗi AND và xếp nối đuôi nhau, ta hoàn toàn có thể tính được chiều dài của AND từ một trong những tế bào. Nếu làm như vậy với tổng thể AND trong khung hình sẽ tạo thành sợi có chiều dài tương tự 107,8 tỷ km, bằng với 150.000 chuyến du hành khứ hồi đến mặt trăng .

6.3. Hệ gen có khoảng 20.000 gen:

Là số lượng gần đúng của những gen trong hệ gen của con người. Gen của tất cả chúng ta cung ứng cho những tế bào thông tin về cách tạo ra protein. Theo ước tính của những nhà khoa học, con người hoàn toàn có thể sản xuất gần 100.000 phân tử protein, do đó, họ cho rằng số gen của con người cũng nhiều như vậy. Ngày nay, những nhà khoa học biết rằng 1 số ít gen có chứa mã để tổng hợp nhiều loại protein. Tùy vào mỗi loài sinh vật thì số lượng gen của chúng cũng khác nhau, đơn cử là sinh vật phức tạp hơn có khuynh hướng có nhiều gen hơn. Vi khuẩn có vài trăm đến vài nghìn gen, nấm men có khoảng chừng 6000 gen, giun tròn khoảng chừng 19.000 gen, chuột cũng có khoảng chừng 20.000 gen .

6.4. Gen người có tồn tại virus cổ xưa?

Virus cổ xưa có sống sót trong gen của bạn. Theo thống kê, có tới 8 % gen của tất cả chúng ta được tạo thành từ virus thuộc nhóm Retrovirus .

7. Một số câu hỏi thường gặp:

Câu 1: Đối tượng trong nghiên cứu di truyền của Morgan là gì?

A. Ruồi giấm .

B. Đậu hà lan .

C. Chuột bạch .

D. Hoa sim tím .

=> Đáp án là A

Câu 2: Di truyền liên kết xảy ra khi nào?

A. Các cặp gen pháp luật những cặp tính trạng nằm trên những cặp nhiễm sắc thể khác nhau .

B. Các cặp gen lao lý những cặp tính trạng xét tới cùng nằm trên 1 cặp nhiễm sắc thể .

C. Các tính trạng khi phân ly làm thành một nhóm tính trạng liên kết .

D. Tất cả những gen nằm trên cùng một nhiễm sắc thể phải luôn di truyền cùng nhau .

Câu 3:

Khi cho hoa hồng đỏ, lá xanh đậm lai với hoa hồng vàng, lá xanh nhạt thu được F1 100 % hoa hồng vàng, lá xanh đậm. Cho F1 giao phấn với nhau thu được F2 gồm 105 hoa hồng đỏ, lá xanh đậm, 210 hoa hồng vàng, lá xanh đậm, 100 hoa hồng vàng, lá xanh nhạt. Biết rằng mỗi gen pháp luật một tính trạng. Nhận xét nào sau đây là đúng ?

A. F2 thu được tỉ lệ kiểu hình khác tỉ lệ kiểu gen .

B. Các cặp tính trạng di truyền phân li độc lập.

C. F2 thu được tỉ lệ kiểu hình giống tỉ lệ kiểu gen. D. Kiểu gen của F1 là dị hợp tử đều. Đáp án C.

Source: https://thaiphuongthuy.com
Category : Blog

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.