Phong tục tập quán là gì? (Cập nhật 2023)

Nếu đời sống xã hội là một bức tranh phong phú, nhiều màu thì mạng lưới hệ thống phong tục cũng nhiều mẫu mã, phong phú không kém. Mỗi nghành hoạt động giải trí sống của con người đều hoàn toàn có thể hình thành một mạng lưới hệ thống phong tục nhất định. Như trong lao động sản xuất có phong tục canh tác, trồng trọt ; trong hoạt động và sinh hoạt văn hóa truyền thống như phong tục tiệc tùng, phong tục cưới hỏi ; trong đời sống ý thức, tâm linh như phong tục ma chay, cúng giỗ … Bởi vậy, phong tục là một phần của văn hóa truyền thống hội đồng và trong tiến trình tăng trưởng của xã hội có những phong tục không còn tương thích thì từ từ mai một, nhưng cũng có sự sinh ra, hình thành những phong tục, tập quán mới .
Phong tục là hàng loạt những hoạt động giải trí trong hoạt động và sinh hoạt của con người được hình thành và tạo lập trong quy trình lịch sử vẻ vang và không thay đổi thành nề nếp, được hội đồng thừa nhận, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Phong tục không mang tính cố định và thắt chặt, bắt buộc như nghi thức, nghi lễ nhưng cũng không tùy tiện như hoạt động giải trí sống thường ngày. Nó trở thành một tập quán xã hội tương đối vững chắc và tương đối thống nhất .
Ở Nước Ta, cuộc hoạt động kiến thiết xây dựng mái ấm gia đình, làng xóm, phường, khu dân cư văn hóa truyền thống mới nhằm mục đích loại trừ những trào lưu lỗi thời, duy trì và tăng trưởng những trào lưu tốt đẹp, trong bước đầu đã mang lại những hiệu quả tích cực trong việc thiết kế xây dựng đời sống văn hóa truyền thống mới của những những tầng lớp nhân dân. Những phong tục ở Nước Ta rất phong phú, hoàn toàn có thể kể đến như : những phong tục cưới hỏi như bánh phu thê, tục thách cưới, những thủ tục của cô dâu trước khi về nhà chồng, lễ xin dâu, mẹ cô dâu không đi đưa dâu, phù dâu, thủ tục khi đàn bà tái giá, … Các phong tục sinh dưỡng như dạy con từ thuở bào thai, tục xin quần áo cũ của trẻ sơ sinh, “ con so về nhà mạ, con rạ về nhà chồng ”, con mới đẻ không đặt tên chính, tuổi trong khai sinh không đúng với tuổi thực, … Các phong tục về tiếp xúc như “ lời chào cao hơn mâm cỗ ”, “ tóc thề ”, tục bán mở hàng, tục nhuộm răng, “ miếng trầu là đầu câu truyện ”. đạo thầy trò, … Các phong tục về đạo hiếu như tục khao lão, yến lão, “ ruộng hương hỏa ”, tộc trưởng, bàn thờ vọng, “ hợp tự ”, gia phả, … Các phong tục về lễ tang như “ thọ mai gia lễ ”, “ ba cha tám mẹ ”, “ chúc thư ”, “ cư tang ”, “ mũ đai gai chuối và chống gậy ”, “ năm hạng tang phục ”, cha mẹ không đưa tang con, những phong tục khi đám tang trong ngày tết, đi đường gặp đám tang, tục hú hồn trước khi nhập quan, lễ an táng, lễ ba ngày, lễ cúng cơm trong trăm ngày, tục đốt vàng mã, chiêu hồn nạp táng, hình nhân thế mạng, …

2. Tập quán là gì? Các trường hợp áp dụng tập quán là gì?

Khoản 1 Điều 5 Bộ luật Dân sự năm 2015 định nghĩa tập quán như sau:

Tập quán là quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng để xác lập quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cá thể, pháp nhân trong quan hệ dân sự đơn cử, được hình thành và lặp đi lặp lại nhiều lần trong một thời hạn dài, được thừa nhận và vận dụng thoáng rộng trong một vùng, miền, dân tộc bản địa, hội đồng dân cư hoặc trong một nghành dân sự .
Đồng thời, Nghị quyết số 04/2012 / NQ-HĐTP cũng có định nghĩa về tập quán là thói quen hình thành nếp sống trong xã hội, sản xuất và hoạt động và sinh hoạt thường ngày, được hội đồng nơi đó thừa nhận cũng như coi là quy ước chung của hội đồng để thực thi theo .
Đặc biệt, chỉ đồng ý tập quán không trái pháp lý cũng không trái đạo đức xã hội. Và trong trường hợp cả pháp lý cùng tập quán đều lao lý về một yếu tố thì Tòa án sẽ vận dụng văn bản quy phạm pháp luật mà không vận dụng tập quán .

Do đó, có thể hiểu, tập quán là quy tắc xử sự không mang tính cưỡng chế, xác định quyền, nghĩa vụ của cá nhân, pháp nhân; được hình thành tự nhiên, lặp đi lặp lại nhiều lần, trở thành thói quen được thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong cộng đồng dân cư.

Nước ta với bề dày lịch sử vẻ vang cũng như gồm nhiều dân tộc bản địa cùng sinh sống nên tập quán được vận dụng ở khá nhiều nơi. Trong đó, hoàn toàn có thể kể đến 1 số ít trường hợp vận dụng tập quán theo pháp luật tại Bộ luật Dân sự như :

– Xác định họ của cá thể : Xác định theo họ cha đẻ hoặc mẹ đẻ ( nếu có thỏa thuận hợp tác ). Trong trường hợp không có thỏa thuận hợp tác thì xác lập theo tập quán ( khoản 2 Điều 26 ) .
– Xác định dân tộc bản địa của cá thể : Nếu cha mẹ không có thỏa thuận hợp tác thì xác lập dân tộc bản địa của con theo tập quán. Nếu tập quán của cha và mẹ khác nhau thì dân tộc bản địa của con được xác lập theo tập quán của dân tộc bản địa ít người hơn ( khoản 2 Điều 29 ) .
– Nếu súc vật thả rộng theo tập quán mà gây thiệt hại thì chủ sở hữu phải bồi thường thiệt hại theo tập quán. Tuy nhiên, tập quán này phải không được trái pháp lý và đạo đức xã hội ( khoản 4 Điều 603 ) …
Tuy nhiên, cần phải biết rằng, không phải tập quán nào cũng được đồng ý và thực thi bởi thực tiễn có rất nhiều tập quán lạc hậu cần được xóa bỏ và nghiêm cấm. Có thể kể đến những tập quán về hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình nêu tại phụ lục phát hành kèm Nghị định 126 / năm trước / NĐ-CP như :
– Kết hôn khi chưa đủ tuổi .
– Cưỡng ép hoặc cản trở kết hôn do mê tín dị đoan dị đoan, lá số …
– Đa thê .
– Tục thách cưới cao mang đặc thù gả bán : Đòi bạc trắng, tiền mặt … để dẫn cưới …

Điều kiện áp dụng tập quán là gì?

Cũng theo lao lý tại Bộ luật Dân sự năm năm ngoái, đơn cử là khoản 2 Điều 5 Bộ luật Dân sự, điều kiện kèm theo vận dụng tập quán như sau :
– Các bên không có thỏa thuận hợp tác .
– Pháp luật không pháp luật .
Nếu có hai điều kiện kèm theo nêu trên, những bên hoàn toàn có thể vận dụng tập quán nhưng tập quán này phải không được trái với những nguyên tắc cơ bản của pháp lý gồm :
– Mọi cá thể, pháp nhân đều bình đẳng, không được phân biệt đối xử trong bất kể trường hợp và nguyên do nào cũng như được pháp lý bảo lãnh về quyền nhân thân, gia tài như nhau .
– Việc triển khai quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình thực thi trên ý thức tự nguyện, tự do thỏa thuận hợp tác, cam kết. Tuy nhiên, thỏa thuận hợp tác, cam kết của những bên phải không được trái luật, đạo đức xã hội .
– Việc thực thi, chấm hết quyền dân sự của cá thể, pháp nhân phải thực thi một cách thiện chí, trung thực, không xâm phạm đến quyền lợi vương quốc, dân tộc bản địa, hội đồng cũng như của cá thể, pháp nhân khác .

3. Phong tục tập quán là gì?

Giáo sư Nguyễn Phạm Hùng đã đề cập trong cuốn Văn hóa du lịch rằng :
“ Phong tục tập quán là những thói quen văn hóa truyền thống có tính dân tộc bản địa và tính lịch sử dân tộc được hình thành trong đời sống của con người, trở thành những chuẩn mực văn hóa truyền thống được mọi người thừa nhận và tuân theo. Những chuẩn mực văn hóa truyền thống đó hoàn toàn có thể là những quy phạm xã hội mang tính bắt buộc, hay cũng hoàn toàn có thể là những quy ước văn hóa truyền thống mang tính tự nguyện so với những thành viên trong một hội đồng xã hội. Đó là những ứng xử văn hóa truyền thống của con người so với tự nhiên, so với xã hội và so với chính bản thân mình đã trở thành quen thuộc có tính chuẩn mực được lưu truyền vĩnh viễn trong một hội đồng xã hội. ”
Từ những khái niệm trên hoàn toàn có thể hiểu, phong tục tập quán là những hành vi ứng xử, thói quen, nếp hoạt động và sinh hoạt tương đối không thay đổi thuộc về đời sống của con người được công nhận bởi một hội đồng, quần thể và được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác .
Ví dụ : Phong tục tiệc tùng, văn hóa truyền thống, hoạt động và sinh hoạt, cưới xin, ma chay …
Phong tục tập quán gồm 1 số ít đặc thù như :
+ Phong tục tập quán luôn mang tính lịch sử dân tộc, tính dân tộc bản địa, tính vùng miền và tính giai cấp ;

+ Tính ổn định, bền vững được hình thành chậm chạp lâu dài trong quá trình phát triển  lịch sử;

+ Là chính sách tâm ý bên trong, nó điều khiển và tinh chỉnh, kiểm soát và điều chỉnh hành vi, lối sống những thành viên trong nhóm ;
+ Phong tục tập quán được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác bằng con đường truyền đạt, bắt chước trải qua tiếp xúc của cá thể ;

+ Nó có tính bảo thủ rất lớn nhưng có tác động ảnh hưởng tâm ý can đảm và mạnh mẽ tới đời sống vật chất và ý thức của con người .

Source: https://thaiphuongthuy.com
Category : Blog

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.