I.- Sự Tu Thân Của Cha Mẹ


I.- SỰ TU THÂN CỦA CHA MẸ

A.- ĐỐI VỚI BẢN THÂN

Bạn đang đọc: I.- Sự Tu Thân Của Cha Mẹ

Cha mẹ là người thầy giáo tiên phong, là bài học kinh nghiệm vỡ lòng, là tấm gương sáng để con trẻ soi bóng, noi theo và học tập. Đức hạnh của cha mẹ tác động ảnh hưởng lớn tới đời sống tương lai của con trẻ. Vai trò cha mẹ trong mái ấm gia đình ví như vị đứng đầu vương quốc. Gia đình niềm hạnh phúc hay chia rẽ, đồng đội có trên kính dưới nhường hòa thuận hay không, vương quốc hưng thịnh hay suy vi, nhân dân định cư lạc nghiệp hay đói khổ loạn lạc đều do cha mẹ hay vị chỉ huy trực tiếp hoặc gián tiếp có nghĩa vụ và trách nhiệm về sự tốt hay xấu ấy. Khổng Tử nói : ” Thành ý, chính tâm, tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ “. Theo quan điểm của ông cũng lấy tu thân làm gốc trong việc tề gia trị quốc bình thiên hạ. Đối với cha mẹ việc tu thân rất thiết yếu. Vì qua đó mà con trẻ mới cảm thụ, thấm nhuần những cái hay cái đẹp toát ra từ hành vi thân thiện hằng ngày. Ví như một bông hoa thơm, một nén hương trầm để trong nhà sẽ tỏa ngát hương thơm đến tổng thể mọi người. Trái lại, nếu là hũ mắm mở nắp thì thật là cơ khổ cho con cháu và mọi người khác khi bước vào nhà ấy ! Thế nên, muốn kiến thiết xây dựng tô bồi niềm hạnh phúc mái ấm gia đình, muốn làm mô phạm giáo dục con cháu, muốn trở thành người có ích cho xã hội, muốn thao tác vương quốc đại sự … trước hết con người phải biết tu sửa bản thân, biết cải ác tùng thiện, làm tròn bổn phận nghĩa vụ và trách nhiệm vị trí của mình nhiên hậu mới hoàn toàn có thể thực thi được những quyền lợi trên. Là Phật tử tại gia yếu tố tu thân càng phải bộc lộ một cách tiêu biểu vượt trội, tích cực hơn nữa. Vì sao thế ? Vì tất cả chúng ta đã tự hào hãnh diện, sung sướng mang danh Phật tử tức là con Phật. Mà Phật đại biểu cho trí tuệ siêu tuyệt, tình thương vô lượng. Ít ra tất cả chúng ta ” con nhà tông không giống lông cũng giống cánh ” chứ ! Suốt 49 năm ròng rã, Phật luôn vì quyền lợi cho chúng sanh không ngừng khó khăn hành đạo, gieo rắc ánh đạo vàng khắp cõi Ta bà, hướng dẫn quả đât lên đường giải thoát, nêu bao gương hạnh cao quý, uy đức trang nghiêm để thu phục lòng người, cảm hóa kẻ ác, nhiếp phục ma quân. Ngày nay tất cả chúng ta hữu phước đa duyên gặp được Tam Bảo thấm nhuần đôi chút giáo lý Phật đà, thừa kế gia tài pháp bảo, ta phải nỗ lực tu tập để khỏi phụ lòng những vị đã khai đạo, noi theo dấu chân xưa hầu tô điểm đức hạnh, làm đẹp cuộc sống. Được vậy, mới xứng danh đệ tử của đấng : ” Thiên nhân chi đạo sư, tứ sanh chi Từ phụ “. Sự tu thân của cha mẹ sẽ là nhịp cầu bắc ngang giữa lời dạy của đức Phật. Vì qua lời nói, cử chỉ, hành vi hàng ngày mà con trẻ sẽ hiểu phần nào giá trị giáo lý Phật và không ít nó cũng nhận ra rằng Phật pháp đã tạo nên những đức hạnh mẫu mực ấy nơi cha mẹ mình. Từ những hành vi cao đẹp, những việc làm từ thiện hữu dụng đó sẽ từ từ ăn sâu, ảnh hưởng tác động trực tiếp vào tiềm thức con trẻ và là bài học kinh nghiệm trong thực tiễn nhất giáo dục chúng trở thành những đứa con hiếu hạnh, có đạo đức và là công dân tốt của xã hội tương lai. Sự tu thân của cha mẹ cần nên thực thi những điều sau : 1. – Tránh sát sanh Trong Kinh Pháp Cú, Phật dạy :

Ai ai cũng sợ gươm đao
Ai ai cũng sợ sự chết
Lấy lòng mình suy lòng người
Chớ giết chớ bảo người giết.

Tất cả chúng sanh đều có tính tham sanh úy tử. Vì mạng sống là điều rất quý. Tiền bạc mất đi hoàn toàn có thể kiếm lại được bằng sức lao động và sự cần kiệm ; sức khỏe thể chất hao mòn suy yếu hoàn toàn có thể hồi sinh bằng thuốc men, nhà hàng tu dưỡng. Thế nhưng thân người nếu mất đi muôn kiếp khó được. Chúng ta nên biết mọi nhân lành quả tốt đều từ sự sống mà nảy sanh. Do vậy, với bản tánh tự nhiên ai ai cũng ngán sợ trước những thảm cảnh giết hại dã man, những tai nạn đáng tiếc kinh khủng xảy đến với mình. Cứ suy lòng mình ra lòng người, những gì mình sợ, mình không muốn thì đừng nên tạo cái khổ cho kẻ khác. Như câu Khổng Tử đã nói : ” Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân ” là thế. Hiểu được mạng sống là quý, giết hại làm mất sự sống kẻ khác là gian ác người Phật tử phải luôn luôn tôn trọng sự sống, không vì tham vọng hay ích lợi riêng tư mà hủy hoại sự sống. Tránh sát sanh sẽ tạo cho chính bản thân cha mẹ được những điều như : a. – Nuôi dưỡng lòng từ và dạy con đức tính từ ái. Tình thương là chất nhựa gắn liền con người với con người, con người với muôn loại động vật hoang dã khác. Nó làm cho quả đât chúng sinh thân thiện, thông cảm và thương mến nhau hơn. Để hiểu rõ điều này qua lịch sử dân tộc cuộc sống đức Phật ta thấy : khi ngài từ bỏ hoàng cung nguy nga, vợ đẹp con xinh, một mình lao vào vào rừng sâu cảnh vắng tầm đạo, sống đơn độc không vũ khí nơi mình, trong khi chung quanh ngài toàn những thú dữ, nhỏ như muỗi mòng, rắn rít, lớn như cọp, beo, sư tử, gấu … Thế nhưng tại sao ngài vẫn thư thả trải qua bao tháng năm nơi rừng thiêng nước độc mà không hề tổn thương đến tính mạng con người ? Đây là điều mà ít ai chú ý nhưng rất quan trọng. Hay là đức Phật có phép lạ chăng ? Hay ngài có võ thuật cao nghều ? Hoặc phương thuốc bí truyền nào đó ? Không, chẳng có một sức mạnh nào khác hơn tâm bình đẳng và lòng từ bi vô lượng của Ngài. Chính những đức hạnh này là mạng lưới vô hình bao bọc che chở, đồng thời cảm hóa toàn bộ những thú dữ quy phục dưới chân Ngài. Để trong thực tiễn chứng tỏ rõ lòng từ và tâm bình đẳng có tính năng thế nào, hằng ngày trong đời sống ta nỗ lực bộc lộ tình thương và hòa hợp với bà con lối xóm, tận tụy giúp đở họ lúc khó khăn vất vả hoạn nạn, tất cả chúng ta sẽ cảm thấy mọi người yêu thương, quý mến ta thế nào. Đối với loài vật cũng vậy, nếu ta thương mến chúng chúng sẽ thân thiện và không sợ hãi ta. Do đó tránh sát sanh cũng có nghĩa là nuôi dưỡng lòng từ, biểu lộ tâm bình đẳng với muôn loài, không nở thấy những chúng sinh bị đâm giết, quằn quại đau khổ. Từ tâm niệm ấy sẽ giúp cho ta thông cảm nỗi khổ đau của kẻ yếu và phát khởi tình thương chan chứa đến muôn loài. Do tôn trọng sự sống và lấy từ bi làm mục tiêu hành vi sẽ cảm hóa được con trẻ xa lìa tâm sát hại, nẩy nở đức tính thương người mến vật và biết quý trọng sự sống mở lòng bao dung thoáng rộng đến tổng thể muôn loài. b. – Tránh nhân quả báo ứng và thù hận. Có lẽ làm người ai cũng muốn sống trong sự an vui niềm hạnh phúc, không thích kẻ nào quấy rầy hoặc dùng đấm đá bạo lực để gây thương tổn đến bản thân. Đó là mong ước của mọi loài động vật hoang dã. Đúng, chỉ có thế thôi : an vui niềm hạnh phúc và không bị ai quấy rầy sát hại. Tuy nhiên với sức mạnh và sự bất công của con người nói chung, lại tìm sự an vui niềm hạnh phúc trên những đau khổ đọa đày của kẻ khác, thỏa lòng thích khẩu trước những cái chết thê thảm của những loài khác. Nếu đứng về phương diện bình đẳng giữa sự sống với nhau, thì hành vi ấy quả thật là ” cá lớn nuốt cá bé ” hoặc ” mạnh được yếu thua “. Chúng ta cứ tưởng tượng một con gà đang vùng vẫy trước sức mạnh của con người. Họ đè cánh chúng, trói chân lại, nhổ lông, rồi kề dao vào cổ cứa … í ẹ ghê quá ! Máu chảy ra. Thử hỏi con gà ấy có đau khổ, oán thù kẻ cắt cổ nó không ? Rồi ta hãy xét qua trường hợp này. Một mái ấm gia đình nọ đang sống ấm cúng niềm hạnh phúc. Bỗng một hôm có toán cướp với vũ khí trong tay xông vào nhà cướp của và bắt con gái hiếp dâm. Người cha thấy vậy quá đau lòng nhào vô can ngăn và bị chúng dùng dao đâm chết. Trước thảm cảnh này vợ và con sẽ nghĩ gì ? Có căm tức oán thù bọn cướp ấy không ? Nếu có thì làm gì được họ đây hay cũng đành cắn răng nhẫn chịu trước lưỡi dao họng súng kia ? Qua hai trường hợp ấy tất cả chúng ta thấy chỉ vì sức yếu nên con vật chịu cắt cổ trước sức mạnh của loài người, con người bất lực trước sức mạnh của tập thể uy hiếp, họng súng dọa nạt. Thế nhưng hai trường hợp ấy đâu phải kẻ cô yếu không oán hờn mong ngày báo thù ? Nếu xét về nhân quả, không sớm thì muộn kẻ gây ác sẽ gặt ác quả. Kinh Pháp cú dạy : ” Người nào cầu niềm hạnh phúc cho mình mà dùng dao gậy phá hoại niềm hạnh phúc kẻ khác, thì sẽ không khi nào được niềm hạnh phúc “. Một yếu tố nan giải là người mẹ phải đảm đương về việc siêu thị nhà hàng hằng ngày của mái ấm gia đình, làm thế nào tránh khỏi sát sanh ? Có lẽ nhiều Phật tử do dự lo nghĩ như vậy. Ở đây chúng tôi mong rằng quý vị nên cố gắng nỗ lực bằng mọi cách giảm tối đa việc sát sanh. Nếu vì mái ấm gia đình yên cầu hoặc cần ăn thì ta hoàn toàn có thể mua những thứ bán sẵn ở chợ đem về nấu nướng. Thế mình không giết, đi mua ở chợ người ta giết sẵn mình ăn cũng là tội vậy ? Đúng, nhưng vì không còn giải pháp nào hơn, chúng tôi đành phải ý kiến đề nghị như vậy. Nếu tất cả chúng ta không ăn thì đâu có ai giết bán làm gì ! Đã ăn thì không trực tiếp cũng gián tiếp khuyến khích kẻ khác sát sanh. Ngoài ra, cha mẹ nên ngăn ngừa và nhắc nhở con trẻ không nên lấy việc giết hại để làm trò vui chơi. Chẳng hạn như trường hợp sau mà tôi đã tận mắt chứng kiến : Vào buổi tối nọ, sau khi công phu chiều vừa xong, tôi nghe tiếng reo hò ầm ĩ của trẻ con xen lẫn giọng cười thú vị của một số ít người lớn bên cạnh chùa. Từ trên lầu nhìn xuống, tôi thấy một con chuột đang bị thui sống. Bọn trẻ dùng chiêu thức là cột chú chuột bằng sợi kẽm ngang sống lưng, treo tòn ten thòng đầu xuống, ở phía dưới đốt lửa. Con chuột vì nóng quá phải dãy dụa, kêu la chí chóe. Nhìn chuột vùng vẫy trong cái chết thê thảm, mọi người chung quanh vỗ tay cười reo với game show quái ác này. Sau khi xem, tôi cảm thấy đau xót và thương hại cho lũ trẻ mới lớn đã tập tính sát sanh, vui cười trước sự đau khổ của kẻ khác. Riêng bậc cha mẹ, lẽ nào ta lại đứng xem con trẻ hành vi thiếu lương tâm như vậy. Đã không ngăn cản lại còn vui cười với chúng, vô tình – hay nói đúng hơn cố ý – ta cũng đồng lõa với việc làm dã man của chúng. Thử hỏi, ở vị thế cha mẹ như vậy có xứng danh làm mô phạm hoặc đủ tư cách dạy bảo con trẻ không ? Vả lại, thử đặt ta vào trường hợp con chuột đang bị thui ấy, ta sẽ cảm thấy thế nào ? Hẳn tất cả chúng ta vẫn tự hào con người là loài động vật hoang dã cấp cao, có rất đầy đủ trí khôn, giàu lòng nhân ái và nhờ những đức tính này mà con người khác hơn loài vật. Nhưng nếu tất cả chúng ta hành vi theo bản năng, thiếu tâm lý, trái lương tâm, thô bạo, dã man thì có khác chi loài thú đâu ? Nên nhớ, ăn để mà sống không phải sống để mà ” xực ” cho đẫy đà thỏa mãn nhu cầu khẩu vị của mình. Cũng vì cái miệng tham ăn đã đày đọa tấm thân, gây bao nghiệp chướng và cuộc chiến tranh ngày này có ra cũng do từ sự xung đột tranh dành miếng ăn, chỗ ở. Tại sao ta muốn sống, muốn giữ gìn bảo vệ sức khỏe thể chất lại đi cướp đoạt sự sống của loài khác tô đắp cho sự sống của mình chứ ? Ôi ! Quả là bất công và tàn tệ vô cùng. Vì Giao hàng cho dục vọng, con người đã bày ra đủ mọi cách siêu thị nhà hàng, chế biến đủ những loại cho hợp khẩu vị khiến bao loài vật phải chết thê thảm, đau khổ, rên siết. Thế nhưng ” máy xay của Trời tuy chậm, nhưng xay thật kỷ ” ( The mills of the gods grind slowly, but they grind exceedingly fine – English Proverb ). Không sớm thì muộn quả báo sẽ đến cho những ai làm ác. Câu chuyện sau đây sẽ chứng tỏ điều ấy : Ở Thượng Hải, có nhà triệu phú họ Bành, một doanh thương cự phú ở đô thị. Ông nghiên cứu và điều tra được món ăn rất mê hoặc, ca tụng là món ” quán miết giáp ” ( rót nước vào chiếc mai ba ba ). Ông chế ra một chiếc nồi đất, trên vung có đục một cái lỗ nhỏ vừa bằng đầu con ba ba chui lọt. Rồi cho ba ba vào một nồi nước đem đăït lên trên nhà bếp đun. Dĩ nhiên, một lúc sau nước nóng ba ba chịu không nổi phải tìm lối thoát và nó chỉ còn một cách duy nhất là cho cổ chui ra khỏi lỗ vung nồi, nhưng thân hình thì đâu dễ gì thoát khỏi. Nước càng nóng ba ba chỉ còn biết hả miệng ra chờ chết, thế là nhà cự phú họ Bành đàng hoàng ngồi đổ gia vị vào miệng ba ba ( dầu, húng lìu, mỡ, thịt băm nhỏ ) rồi bịt kín nồi hầm nhừ thành một món ăn mà họ Bành cho là ” dzách lầu ” ở trên trần gian này … Họ Bành thường ăn như vậy và thường làm cả trăm con một lúc để đải khách. Thế nhưng ” ác giả thì ác báo “. Một hôm nhà họ Bành xảy ra hỏa hoạn, lúc ấy họ Bành đang say sưa trong giấc mộng sau một đại tiệc toàn là món miết giáp. Khi phát hiện ra hỏa hoạn, họ Bành tỉnh giấc thì đã muộn, lửa cháy chung quanh, luống cuống họ Bành tìm không ra chìa khóa cửa. Vì là cự phú nên ông rất sợ bị bắt cóc và trộm cướp vì vậy khi nào cũng ở trên phòng vững chắc trên lầu, cửa sắt phủ bọc vững chãi. Lửa cháy tứ tung kéo đến gần kề. Cùng đường họ Bành thấy còn một lối thoát duy nhất là chiếc của sổ, ông liền chui đầu qua tuy nhiên sắt, nhưng khốn nỗi thân hình to béo với cái bụng nước lèo không hề lọt qua. Lúc ấy xe cứu hỏa tới, vì đầy khói nên không thấy họ Bành, cứ phun nước vào mặt mũi làm ông chết ngạt, đồng thời trong phòng lửa cháy từ từ thui sống ông trông thật thê thảm. Nhìn cảnh ấy ai cũng liên tưởng tới món miết giáp của ông. Trước kia ông hành hạ những con ba ba vô tội rất là gian ác, thì giờ đây ông cũng bị chết trong trường hợp y hệt như những con ba ba nạn nhân của ông. Thật là luật nhân quả có vay có trả, khi nào cũng phù hợp. Qua câu truyện trên ta thấy, lúc thọ hưởng và thỏa mãn nhu cầu khẩu vị trên những đau khổ, quằn quại, rên siết của động vật hoang dã khác, ta tưởng là thú lắm, sung sướng lắm, bổ béo lắm. Nhưng khi chính ta lâm vào thực trạng ấy ta mới thông cảm được thế nào là nước sôi lửa đốt. Chừng đó ta có oán hận ngọn lửa gian ác kia saolại dã man ” thui ” mình không một chút ít thương tiếc như vậy. Dù đã kêu gào thút thít, nguyền rủa nó vẫn cứ mặc nhiên cháy, như họ Bành ” rung đùi ” hờ hững thản nhiên ngồi nhìn con ba ba thò đầu trong nồi nước sôi kia vậy. Quả là trước công lý mọi chúng sanh đều bình đẳng. ” Khi ác nghiệp chưa thành thục người ngu tưởng như đường mật, nhưng khi ác nghiệp đã thành thục họ nhất định chịu khổ đắng cay ” ( Kinh Pháp Cú ). Sát sinh có rất nhiều hình thức nói chung thì hình thức nào cũng dẫn đến quả báo. Tùy theo hành vi thô bạo hay tế nhị, cố sát hay ngộ sát mà có sự nặng nhẹ khác nhau. Tổ Quy Sơn dạy :

“Giả sử bá thiên kiếp
Sở tác nghiệp bất vong
Nhân duyên hội ngộ thời
Quả báo hườn tự thọ”.

Nghĩa là dù trải trăm nghìn kiếp, chỗ làm nghiệp chẳng mất, khi nhân duyên vừa đủ, quả báo trở lại mình. Thế nên, toàn bộ mọi hành vi nơi thân khẩu ý phải ngần ngại thận trọng, tránh gây nhân bất thiện. Bởi vì một khi hột giống đã gieo xuống đất không sớm thì muộn, lúc nhân duyên rất đầy đủ nó liền nẩy mầm đâm chồi. Tích truyện Mục Kiền Liên sau đây sẽ chứng tỏ cho thấy việc sát sanh tạo sự oan trái, thù hận rất lâu dài hơn : Mục Kiền Liên là một vị đệ tử đứng vào hàng thứ hai trong Thập đại đệ tử của đức Phật, nổi tiếng về phương diện thần thông đệ nhất. Một lần nọ đang trên đường hóa đạo, đi ngang qua núi Y Tư Xa Lê, Mục Kiền Liên bị bọn Lõa hình ngoại đạo sát hại bằng cách xô đá từ trên núi xuống. Đá rơi loạn xạ như mưa khiến nhục thân của tôn giả dập nhừ tan nát. Được tin này, những vị Tỳ kheo vô cùng vướng mắc, bèn tập họp lại để cầu thỉnh đức Phật chỉ rõ nguyên do. – Bạch đức Thế Tôn ! Mục Kiền Liên là người có thần thông oanh liệt, tại sao không dùng sức thần để đối kháng với ngoại đạo ? Đức Phật lý giải : – Các Tỳ kheo ! Khi Mục Kiền Liên lâm nạn chẳng phải ông ấy không biết dự trữ để bảo vệ cho mình khỏi tai nạn đáng tiếc nhưng thần thông không vượt qua nghiệp lực, vì thần thông không phải là giải pháp cứu cánh, người tu hành chẳng thể đi ngược lại lý nhân quả. Mục Kiền Liên ( trong quá khứ làm nghề chài lưới ) vì gieo nhân sát sanh nên quả nghiệp sát cần phải kết thúc đời này để được giải thoát vĩnh viễn. Là một bậc thần thông biến hóa như Mục Kiền Liên còn không tránh khỏi nghiệp quả do mình gây tạo trong quá khứ, huống hồ tất cả chúng ta là kẻ phàm phu đầy nghiệp chướng lại không ngần ngại sợ sệt tránh nghiệp sát ư ! Thử nghĩ lại coi, mỗi ngày tất cả chúng ta sát hại bao nhiêu sinh mạng loài vật ? Ở đây chỉ cần đơn cử một ngày giết một con cá thôi và một năm sẽ có 365 con chết, mười năm là 3.650 con ; rồi hai mươi, ba mươi, bốn mươi năm cho đến trọn đời, tất cả chúng ta sát hại bao nhiêu ? Đương nhiên mỗi loài sẽ căm thù một chút ít, hờn oán chất chồng khiến cho oan oan tương báo, xoay chuyển trong vòng luân hồi lục đạo trả vay vay trả mãi mãi. Đừng tưởng lỗ nhỏ không làm đắm thuyền, tội nhỏ không phải trả báo. Là Phật tử khá nên Để ý đến cẩn trọng điều này.

Chẳng phải bay lên không trung
Chẳng phải lặn xuống đáy biển
Dù tìm khắp thế gian này
Chẳng nơi nào khỏi ác nghiệp. — (Kinh Pháp Cú).

Những dẫn tích vừa mới qua đã cho ta hiểu sự báo ứng và oán thù về nghiệp sát. Thế thì theo thiển ý của tôi có lẽ rằng ai ai cũng sợ sự khổ, sợ đau đớn, sợ tai nạn thương tâm, sợ cực hình, nhất là luân hồi sanh tử. Vậy không nguyên do gì ta cứ gieo thêm nhân sát sanh nữa. Muốn không có quả ớt thì đừng trồng cây ớt, muốn hết khổ báo đọa đày đền mạng thì đừng nên sát sanh. Vả lại, khi nêu lên mục này, chúng tôi đã dùng hình thức tránh sát sanh để trình diễn. Còn sau khi đọc xong đoạn trên, quý Phật tử đã hiểu rõ quả báo của sự sát sanh ghê tởm như thế nào. Có lẽ vì tình thương và tránh báo ứng, tất cả chúng ta sẽ không ác tâm đang tay giết hại loài vật cho đành. Miệng người là huyệt mộ, bao tử là mồ chôn, thân là bãi tha ma đã dung chứa biết bao sinh mạng loài vạât phải chết oan uổng đau đớn vì cái xác ô uế giả tạm này. Xét cho kỷ thân thể con người được đúc rút bằng huyết nhục, bằng oan hồn, bằng đau khổ của loài thú. Nghiệp ác chất chồng, oán thù đầy dẫy. Vả lại thân người chỉ sống sót một thời hạn rồi cũng hư hoại, tan rã trả về với cát bụi. Một khi hơi thở ra không trở lại, hỏi có đem theo được cái xác thúi này không, hay cũng chỉ làm cho người đời ghê tởm, vùi sâu dưới ba tấc đất hoặc đốt thành nắm tro tàn vô dụng ! Lúc ấy, bao nhiêu máu thịt của súc sinh tô bồi lên thân thể ta còn lại được gì ? Rồi ai chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về những tội lỗi ấy ? Mong rằng Phật tử nói riêng và quả đât nói chung, ai cũng muốn an vui niềm hạnh phúc thì đừng nên phá hoại sự sống kẻ khác. ” Ta lấy con mắt trí tuệ mà nhìn, thì thấy hết thảy chúng sanh đều là cha mẹ của nhau. Tại sao ta lại bắt giết mà ăn thịt ! ” ( Kinh Niết Bàn ) 2. – Không gian tham trộm cắp Mạng sống con người đã là quý, mà những tài vật nuôi sống con người cũng không kém phần quan trọng trong đời sống trái đất. Người nông dân chân lấm tay bùn khó khăn vất vả với việc làm đồng áng ; anh đạp xích lô còng sống lưng dốc sức chở khách ; công nhân quần quật suốt 8 tiếng đồng hồ đeo tay nơi nhà máy sản xuất ; cô bán hàng thức khuya dậy sớm với đôi gánh trên vai ; người giáoviên canh thâu vẫn còn ngồi bóp đầu nặn óc soạn bài … Tất cả những việc làm cực nhọc ấy không ngoài mục tiêu vì sự sống, vì miếng cơm manh áo. Hơn thế nữa với sự văn minh khoa học ngày này, nhu yếu vật chất cao, con người thao tác không chỉ để có miếng ăn mà còn mong sao có thêm những phương tiện đi lại thiết yếu giúp cho sự sống tự do và mở mang kỹ năng và kiến thức như : nhà cửa, xe cộ, ti vi, máy hát … Thế nên, trèo non lặn suối, đi ngược về xuôi, thức khuya dậy sớm, buôn tảo bán tần, lao thân khổ trí, cực khổ vô cùng cũng bởi đồng xu tiền bát gạo, bởi đời sống rất đầy đủ ấm no. Được nó ai cũng vui mừng sung sướng, mái ấm gia đình vui tươi ấm no. Mất nó người ta sẽ đau khổ xót xa, lo rầu thương tiếc. Từ đó hoàn toàn có thể dẫn đến thực trạng mái ấm gia đình sa sút, đời sống khó khăn vất vả khiến bạn bè chia lìa, vợ chồng ly cách, niềm hạnh phúc tan vỡ. Muốn sống con người phải có thực phẩm để ăn ; muốn ấm thân cần có quần áo để mặc ; muốn có đời sống tự do, đở khó khăn vất vả người ta cần có những dụng cụ để xử dụng hàng ngày, nhất là tài lộc, một phương tiện đi lại thiết yếu trong mọi hoạt động và sinh hoạt đời sống quả đât. Ắt hẳn ai ai cũng muốn giữ gìn bảo vệ nó, không thích kẻ khác xâm phạm hoặc cướp đoạt. Vì dù sao nó cũng là thành quả của biết bao sức lực lao động và mồ hôi nước mắt của họ đổ ra. Nếu chẳng may ai đó bị lường gạt, hoặc bị trộm cướp, không hiểu họ có buồn rầu đau khổ, xót xa, tiếc rẻ không nhỉ ? Cứ suy lòng mình sẽ biết lòng người, của mình mình biết quý trọng giữ gìn, không lý nào lại tham lam trộm cắp của người để làm của riêng mình được Điều này rất trái nguyên tắc, coi chừng có ngày ” vào khám ngồi xé lịch ” thì khốn đấy. Là Phật tử tại gia lại thêm bổn phận, danh nghĩa cha mẹ trong mái ấm gia đình cần phải lập hạnh chân thực ngay thật để con trẻ noi gương. Trong hoạt động và sinh hoạt hàng ngày từ cây kim, cọng rau, quả ớt … nếu ta muốn xài phải mua, trường hợp không có thì hỏi xin người, chớ nên tự lấy ngang và cho vật đó là không đáng. Tục ngữ ta có câu : ” Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt “. Nếu từ việc li ti ta không cẩn trọng giữ gìn cho đúng đắn, lâu ngày thành quen đâm ra ” ngứa nghề ” thấy vật phẩm quý của người là sáng mắt muốn ” chôm chỉa ” liền. Cứ nhìn những người nghiện trầu, thuốc, rượu sẽ rõ. Lúc đầu họ chỉ dùng chơi cho đở buồn hoặc xả giao thôi. Nhưng từ từ tập nhiễm lâu ngày thành quen ( ghiền ). Bấy giờ không có thuốc hút sẽ ngáp lia ngáp lịa buồn ngủ vô cùng, cái miệng thiếu trầu nhai nhóp nhép thì lạt lẽo chả ra làm thế nào cả, bữa cơm không có ba xị đế thì mất ngon … Thế nên, muốn tránh hại lớn, ta phải cẫn thận từng hành vi nhỏ bắt đầu. Hơn nữa, tất cả chúng ta hay có ý niệm những vật nhỏ bé không đáng bao nhiêu có chi gọi là gian tham trộm cắp ? Nếu lỡ thiếu vắng chút đỉnh lấy của người xài đở, cũng nên vì tình đồng bào mà hoan hỷ xí xóa cho, hơi đâu chấp nhất mần chi cho mệt người. Dạ thưa, người ta không chấp nhất những thứ cỏn con ấy đâu, nhưng khốn nỗi nhân quả có chịu tha ta đâu. Câu chuyện sau đây sẽ cho ta rõ thế nào là vay trả, dù là vật rất nhỏ nếu không xin cũng phải trả : Ngày xưa, có một ông phú gia nọ rất nhiều của. Mọi người trong xóm đều biết danh nhà cự phú này. Ông có nuôi một con ngựa rất khôn, đặc biệt quan trọng là nó biết nói tiếng người và có linh tính biết trước những việc sắp xảy ra. Một hôm nọ nó bảo với ông chủ rằng : ” Tối nay sẽ có một toán cướp gồm mười tám tên đến đây, vậy ông hãy tránh đi nơi khác “. Ông chủ không chịu đi và nói rằng : – Nếu quả thật bọn cướp có đến đây thì tôi sẽ đem vàng bạc cho chúng là xong cần gì phải đi đâu cho cực. Con ngựa bèn đáp rằng : – Nếu ông không đi nơi khác, e rằng chúng đến đây cướp của còn giết ông nữa thì sao ? Tốt hơn ông hãy lấy vàng chia ra mười tám phần để đó rồi trốn đi nơi khác, một mình tôi ở nhà định liệu. Ông chủ nhà nghe xong cho là phải, lấy vàng chia ra mười tám phần để sẵn và mái ấm gia đình kéo nhau đi trốn nơi khác. Tối hôm đó, mười tám tên cướp gõ cửa, con ngựa bèn vấn đáp : – Ai đó. Cứ việc đẩy cửa vào. Sau khi nghe xong, bọn cướp xông vào nhà chia nhau lục soát khắp nơi mà không thấy một ai, chúng mới cất tiếng hỏi thì con ngựa vấn đáp : – Chính tôi là ngựa đây, tôi biết những ông tối nay đến đây nên tôi đã dặn chủ nhà chia sẵn mười tám phần vàng cho những ông rồi còn chủ nhà đã đi khỏi. Nghe xong toàn bộ bọn cướp rất kinh ngạc và hỏi ngựa tại sao biết nói tiếng người và biết thời điểm ngày hôm nay chúng đến cướp nhà này. Con ngựa đáp : – Tôi là người tu hành trong nhiều kiếp trước, trai giới rất nghiêm minh. Chỉ vì một hôm đi hành đạo phương xa, trong lúc băng qua một cánh đồng, vì bụng đói thấy nơi đám lúa có một cây trổ bông duy nhất, tôi bèn xuống ngắt lấy ăn. Vì không xin chủ nên kiếp này phải bị làm thân ngựa để đền trả lại cho gia chủ đây. Sau khi nghe con ngựa kể xong, cả bọn cướp kinh hãi, tâm lý về việc làm bất chính của mình từ trước tới nay. Nhà sư chỉ vì không xin một bông lúa mà phải bị đọa làm thân ngựa để đền trả như thế, huống chi cả đời cướp hại của người tránh sao khỏi quả báo. Từ đó họ sám hối ăn năn quay trở về con đường lương thiện, bỏ nghề gian tham tinh tấn tu hành về sau trở thành mưới tám vị La hán. Cổ nhân nói : ” Nhân phi nghĩa bất giao, vật phi nghĩa bất thủ “, nghĩa là người không có lễ nghĩa thì chẳng nên thân, vật phẩm phi nghĩa chẳng nên lấy giữ. Vì vật phi nghĩa là của cờ bạc, của rơi rớt ngoài đường, của hối lộ móc ngoặc, của lường gạt gian dối người … những thứ này không phải mồ hôi sức lực lao động mình tạo ra nên khó thể vững chắc vĩnh viễn với mình được. Tục ngữ ta có câu : ” Của làm ra để trên gác, của cờ bạc để ngoài sân, của phù vân để ngoài ngõ “. Chúng ta cứ quan tâm đến cho kỹ những kẻ tham lam trộm cắp lừa gạt của người đem về xây đắp mái ấm gia đình, thử hỏi họ có khi nào niềm hạnh phúc dư thừa đâu ? Hay khi nào cũng phải phập phồng sợ hãi ngày đêm không yên. Khi lấy của người thì muốn vơ vét cho thật đầy, thật nhiều, đến lúc bị tội lại mong thật ít, thật nhẹ. Giả sử nếu việc làm trôi chảy êm xuôi, chưa chắc gì những của phi nghĩa ấy sống sót với kẻ tà đạo lâu đâu. Rồi nó cũng theo ông bà mà tiêu ma hết hoặc xui khiến mái ấm gia đình không tai kia thì tật nọ, không vợ đau thì con ốm, họa hoạn dồn dập, rốt cuộc bao nhiêu tiền phi nghĩa ấy đổ vào thuốc thang, tai nạn thương tâm cũng chẳng đủ. Thế là nghèo vẫn hoàn nghèo, khổ vẫn hoàn khổ, chỉ thêm được 1 số ít lời : đó là tội lỗi và tính gian tham. Trong bài kệ Khất sĩ có đoạn :

Thân này chưa biết ra chi
Của kia lại có chắc gì mà ham
Bao nhiêu cho thỏa lòng tham
Càng thâu càng đắm càng làm càng say
Tiếc cho tháng rộng năm dài
Chung quy hoang phí về tai thần tiền
Được thua, thua được liền liền
Hả hê mới đó ưu phiền đâu đây.

Gian tham có rất nhiều hình thức, là Phật tử tất cả chúng ta nên cẩn trọng và giải quyết và xử lý kịp thời khi phát hiện. Không nên làm ngơ bỏ lỡ và cho rằng việc nhỏ không đáng. Chẳng hạn như : người khác trả dư tiền mình cũng làm ngơ, mượn đồ của người biết họ quên giữ luôn xài, đi xe, qua đò không trả tiền v.v… Chính tôi khi xưa lúc còn lên bậc Trung học, đường đi từ nhà đến trường khoảng chừng 8 cây số phải đi bằng xe buýt. Hôm nào gần tới bến lơ xe quên lấy tiền vé, tôi cảm thấy ” mở cờ ” trong bụng, ngồi êm re thầm khấn cho họ chẳng nhớ đòi. Khi xuống xe thấy êm xuôi rồi, tôi hý hửng chạy ngay đến hàng cà rem làm một cây ăn mừng cái đã. Tôi rất thích màn này diễn ra túc tắc. Quả thật là trẻ con ! Muốn tránh gian tham, không có chiêu thức nào hơn là giữ hạnh ngay thật và tâm chân thực. Nói chung từ tâm niệm cho đến hành vi phải thống nhất, không nên bề ngoài ra vẻ chánh trực, trong tâm lại giám sát quá chừng. Ví dụ khi ta đi đường gặp người làm rớt bóp tiền, ngó trước nhìn sau thấy có người, ta làm bộ ra vẻ chân thực, lượm lên gọi người ấy trao trả cho họ. Nhưng khi đi thì trong lòng tiếc rẻ, than thầm : Nếu đừng có ai trông thấy thì mình ” trúng mánh ” rồi, thật xui ghê ! Hành động như vậy là mâu thuẩn với tâm ý. Trái lại khi thao tác ấy ta cảm thấy vui tươi sung sướng vì mình vừa thực thi việc phải, giúp người khỏi bị đau khổ vì mất số tiền, tâm hồn khoan khoái nhẹ nhàng. Có thế mới xứng danh là người Phật tử chân chánh. ” Ta thà giữ đạo nghèo mà chết chứ không chịu vô đạo mà sống ” ( Kinh Lục Độ Tập ). 3. – Không nên tà hạnh Vợ chồng là bạn tình trăm năm, là nghĩa vụ và trách nhiệm thiêng liêng, là mối quan hệ ngặt nghèo trong việc kiến thiết xây dựng tổ ấm niềm hạnh phúc mái ấm gia đình, gây tạo con cháu nối dõi tông đường. Thế nên, người bạn tình mà ta thề non hẹn biển suốt đời chung sống đến lúc răng long đầu bạc, quả là hệ trọng vô cùng. Do vậy tất cả chúng ta không hề một sớm một chiều mà định đoạt hoặc hấp tấp vội vàng se duyên kết nghĩa – đừng sợ mất tình nhân – thiếu sự xem xét, khám phá kỹ càng cẫn thận. Hậu quả của nó thường đi đến chỗ ân hận suốt đời. Tình yêu khổ nỗi hay dẫn đến sự mù quáng. Trước mắt họ tình nhân là thần tượng tuyệt vời, đáng yêu trăm vạn lần hơn ghét.

“Trí óc có cả nghìn con mắt
Song quả tim chỉ có một mắt thôi
Nhưng khi đã yêu
Thì ánh sáng của cả cuộc đời sẽ tắt…” — (Harley Coleride).

Đã yêu nhau, họ sẵn sàng chuẩn bị tha thứ tổng thể và hình như không muốn nghe, muốn biết lỗi lầm của nhau. Chỉ có tràn trề yêu thương và kỳ vọng. Vì những cô cậu người trẻ tuổi vẫn công bố trước cuộc sống là : Ôi ! khi yêu nhau thì không nên giám sát, tình yêu chân thực chẳng nên so sánh thiệt hơn tốt xấu. Dạ thưa xin nhất trí với những bạn trẻ mà hoa tình yêu vừa chớm nở trong lòng. Hẳn ta vẫn nghe nhiều đôi bạn khi chưa kết hôn thường ca tụng, tán thán người tình của mình nào là : có anh như khung trời lan rộng ra, thiếu em như toàn cầu ngừng quay, anh là mạng sống, là trái tim, là linh hồn, là cuộc sống, là là đủ thứ … Quả thật khi nên duyên cầm sắt rồi thì toàn cầu quay lại mạnh hơn nữa – có lẽ rằng vì lúc này yêu nhiều nên quay nhiều chăng ! – quay đến nỗi chén bát vỡ toang, đồ vật trong nhà bay ra ngoài đường nằm la liệt. Hoặc sau tuần trăng mật : ” Tuần đầu chồng nói vợ nghe, tuần thứ hai vợ nói chồng nghe và giờ đây vợ chồng cùng nói cho hàng xóm cùng nghe ” ( During the first week I talked and she listened then during a fortnight she talked and I listened. Now the both talk and the neighbours listen ). Như vậy những lời tâm sự của đôi vợ chồng trẻ đã trở thành buổi hòa tấu vô cùng sôi sục và đầy hào hứng đã mê hoặc lôi cuốn hàng xóm đến dự phần nghe ké luôn ! Đây có lẽ rằng là tác dụng của những bạn yêu vội thương nhanh. Chúng ta nên nhớ tình yêu phát xuất từ tâm hồn chân thực, trong sáng khác với tình dục thấp hèn. Tình yêu vợ chồng nhắm đến sự hòa hợp, hiểu biết và thông cảm lẫn nhau, nương nhau trong đời sống, cùng chung thiết kế xây dựng niềm hạnh phúc tương lai. Còn tình dục là sự thèm muốn về ái dục, chỉ nhằm mục đích đến mục tiêu thỏa mãn nhu cầu khoái lạc thể xác, sau đó mặc kệ chẳng chăm sóc đến người đã dâng hiến trọn tình yêu cho mình. Con người sở dĩ khác con vật ở chỗ có lý trí, hành vi phải được chỉ huy của lương tâm. Thế nên tình yêu chân thực phải từ chỗ hiểu biết lẫn nhau dẫn đến hôn nhân gia đình và mối quan hệ xác thịt. Không phải hành vi theo bản năng thú tính : thích là làm, làm xong thì thôi. Ở đây không tà hạnh có nghĩa là khuyên Phật tử tại gia phải biết tiết dục, không nên ăn nằm trái phép chẳng phải lúc, không nên có những cử chỉ lố lăng trêu chọc kẻ khác phái ngoài đường … Nói chung, khi đã trở thành vợ chồng rồi cần phải có bổn phận nghĩa vụ và trách nhiệm với cương vị của mình, phải giữ tình thủy chung như nhất, chẳng nên mơ tưởng đến kẻ khác, lang chạ bừa bải để gây trộn lẫn mái ấm gia đình, mất nhân phẩm con người, nhiều lúc còn làm trò cười cho thiên hạ nữa. Truyện ” Cục đá biết la ” của Thiên Phúc sẽ cho tất cả chúng ta vài phút cười tội nghiệp về hai lão già còn ” ham của lạ ” : Ngày xưa, có một thôn nữ vẻ đẹp mặn mà, duyên dáng và rất đổi khôn ngoan. Sắc đẹp của nàng khiến cho lão quan huyện sói đầu và tên thầy đề háo sắc chết mê chết mệt. Lão quan huyện thường hay ve vãn, lui tới tỏ lời ong bướm, còn tên thầy đề thì hay hẹn hò tán tỉnh. Nàng chẳng ưa và rất bực mình với hai lão già dê này. Một hôm, quan huyện lại đến nhà tán tỉnh dây dưa, nàng cho lão một cái hẹn : – Đúng canh ba đêm ba mươi, quan đến trước nhà em, chỗ có cây ớt. Quan ngồi kế bồn ớt, nếu có ai đi qua, quan cứ ngồi im đừng động đậy hay lên tiếng gì hết. Quan cứ ngồi đó chờ lát em sẽ ra tâm sự với quan tới sáng … Lão quan huyện ra về khấp khởi mừng trong bụng ” vậy là nàng đã thương ta “. Lát sau, thầy đề mò đến. Nàng cũng hẹn : – Tối mai đêm ba mươi, sau trống điểm canh ba chừng một lúc, thầy đến trước cửa nhà em, chỗ cây ớt ngồi đó chờ em. Nếu không thấy em ra, thầy lấy cây dùi em bỏ dưới gốc ớt gõ vào cục đá trắng trắng kế đó cho em nghe, em sẽ ra với thầy. Thầy đề ra về mở cờ trong bụng ” phen này thì cá phải cắn câu “. Đêm ba mươi chưa tới canh ba, lão quan huyện đã mò đến gốc ớt rồi chui xuống sát bồn cây ngồi ló cái đầu hói lên, ló cặp mắt dòm vô nhà, rộn ràng chờ đón khoảng thời gian ngắn sung sướng. Sau hồi trống điểm canh ba, thầy đề mò đến, chui vào gốc ớt, thấy có cái dùi thầy mừng lắm. Chờ một lát, thầy cầm dùi gõ vào cục đá tròn tròn bóng bóng, nghe cái ” cốc “. Quan huyện thấy ê đầu nhức óc, nhưng không dám la, cứ ngồi cắn răng mà chịu đựng. Không thấy ” tình nhân ” ra, thầy đề tưởng mình gõ nhẹ quá, bèn giơ cái dùi gõ cái ” cốc ” nữa, mạnh hơn lần trước. Quan huyện bị gõ muốn bể đầu nhưng đành nhăn mặt nhăn mày chịu trận, vì nàng đã căn dặn không được lên tiếng. Đợi thêm một hồi thấy lâu quá, thầy đề giơ cao dùi định tán thật mạnh thì ” cục đá ” đứng lên nói mếu máo : – Nảy giờ tao nhịn nhiều rồi nghen, thằng chó nào dám gõ đầu tao ? Thầy đề hết hồn liệng dùi đâm đầu chạy tháo thân. Người nhà của cô gái nghe động tưởng là ăn trộm bèn la lên. Lão quan huyện mang cái đầu hói vừa mới mọc hai cái sừng, nhảy cái rột dông tuốt. Vợ chồng là bạn tình trăm năm được kết nghĩa se duyên khi còn trẻ đẹp thường nhờ cậy giúp đở lẫn nhau, trong đời sống với bao kỷ niệm vui buồn. Chúng ta phải hết lòng với nhau đến lúc tuổi già, khi đẹp tươi nhớ lúc xấu. Hoa nở phải có lúc héo tàn, nhan sắc cũng theo thời hạn mà biến hóa. Thế nên, đừng vì một chút ít vị thế, giàu sang mà vội vã phụ tình, chạy theo những cô gái trẻ đẹp hơn, quên lãng người vợ cũ đã suốt đời yêu thương và tàn tạ dung nhan vì mình. Từ vợ chồng sẽ trở thành cha mẹ so với con cái trong mái ấm gia đình, người Phật tử tại gia cần phải nêu gương đứng đắn để giữ gìn nhân phẩm và danh dự. Vì đức hạnh của cha mẹ sẽ ảnh hưởng tác động đến tính tự trọng nơi con trẻ, là bài học kinh nghiệm gương mẫu để con noi theo học tập. Do vậy một khi ta đã đồng ý là vợ chồng, ta không muốn ai xâm phạm, cướp đoạt hoặc ô nhục danh dự mái ấm gia đình thì ta cũng không có quyền dụ dỗ hoặc phá hoại niềm hạnh phúc kẻ khác. Hàng ngày trên quả đất tất cả chúng ta có biết bao mái ấm gia đình rơi vào thực trạng ” ông ăn chả, bà ăn nem ” hoặc ” chồng mèo, vợ chuột ” đưa đến mất niềm tin lẫn nhau, sứt mẽ tình cảm vợ chồng, làm hổ thẹn cho con trẻ, niềm hạnh phúc mái ấm gia đình tan vỡ. Điển hình như câu truyện sau : Có một Phật tử hàng ngày đến chùa tụng kinh rất vui tươi. Thời gian sau thấy vắng và đôi lúc có đi thì vẻ mặt không được vui lắm. Biết có chuyện buồn, một hôm tôi gợi hỏi nguyên do. Người ấy với sự chân thành đã thuật lại cho tôi nghe như sau : ” Thưa Thầy, đáng lẽ con không nên đem chuyện mái ấm gia đình ra kể để làm lo ngại Thầy phải chăm sóc lo nghĩ. Nhưng vì tình nghĩa thầy trò thân thiện con không hề dấu được. Mong Thầy hoan hỷ khi nghe qua vấn đề. Nguyên ba má con trước đây rất hòa nhã vui tươi, mái ấm gia đình trong ấm ngoài êm. Sau đó vì bảo lòng nổi lên khiến niềm hạnh phúc mái ấm gia đình tan vỡ, cha mẹ phân ly. Lý do ba con hàng ngày đi làm thường ghé quán cafe để giải khát và điểm tâm. Vì tính tình vui tươi, vả lại cũng khá bảnh trai và có chút ít tiền, nên đã lọt vào cặp mắt xanh của bà chủ quán. Mặc dù đã có chồng, bà này đã tỏ ra lạnh nhạt với chồng và rất thân thương với cha con. Rồi lửa gần rơm lâu ngày cũng bén, tình cảm hai người mỗi ngày một đậm đà, hơn thế nữa bà này bám sát quá mức. Cuối cùng ba con đã ngã lòng và chung sống với bà ấy. Như vậy, từ khi hai người có những tình cảm cá thể với nhau, ba con rất thiếu cẩn trọng với mái ấm gia đình, hay kiếm chuyện gây sự với má con. Đến khi đổ vỡ má con mới biết là ba con có người tình khác. Má con nhất định làm giấy ly dị. Từ đó chúng con cảm thấy buồn tủi và đời sống trở nên khó khăn vất vả khó khăn vất vả “. Qua câu truyện trên, với vị thế của một người cha, người mẹ trong mái ấm gia đình còn có năng lực tư cách để dạy bảo con cháu không ? Người con sẽ nghĩ thế nào và có mặc cảm gì với bè bạn hàng xóm ? Thiết nghĩ như vậy còn chưa đến nỗi ô nhục cho lắm. Nếu như việc làm tà hạnh gian dâm ấy bị phát hiện trong lúc tư tình, bị nhục mạ tại chỗ thì còn mặt mũi nào mà nhìn ngó bạn hữu hàng xóm, vết nhơ tà hạnh này khi nào mới rửa cho sạch, nhân phẩm và danh dự con người chừng nào mới được phục sinh ? Hay phải chịu ôm nhục suốt đời ? Đối với những người có tâm tà hạnh thường hay lo âu, chính do đã thao tác bất chính thì luôn sợ bị bật mý. Vả lại, tất cả chúng ta nên hiểu, con người sở dĩ sống và khỏe mạnh cường tráng là do những chất tinh huyết trong khung hình. Các chất này là tinh hoa của bao nhiêu thứ bổ dưỡng mà ta nhà hàng hàng ngày. Một phần nuôi khung hình, một phần đưa xuống bộ phận sinh dục. Nếu không biết tiết chế tình dục, tham dâm quá độ vô tình tất cả chúng ta đem của báu đổ đi. Hậu quả sẽ vô cùng đau khổ như : thân thể tiều tụy, bệnh tật phát sinh, gối mỏi sống lưng đau, tuổi thọ giảm sút và ý thức suy nhược. Chắc hẳn, đọc qua lịch sử vẻ vang thời phong kiến, ai cũng biết ông vua có hàng ngàn cung tần mỹ nữ, những ông quan, những hào môn có hàng trăm tỳ thiếp. Do quyền lực tối cao và bất công, những vua quan mặc sức thỏa mãn nhu cầu ” con lợn lòng ” của mình một những bừa bải, hổn tạp, vô luân. Hậu quả đưa đến cho kẻ đa dâm hiếu sắc ra làm sao ? Những ông vua hôn mê chết yểu, những chàng công tử bột liệt nhược, những quan quyền lầy lụa bệnh hoa liễu, những tiểu thư đài các bơ phờ thất sắc. Hởi ơi ! ” Tình yêu là nguồn vui ngọt ngào nhất và là sự thống khổ dã man nhất “. ( Bailey ) Để bảo vêï sức khỏe thể chất, tránh xa bệnh tật, giữ gìn nhân phẩm và niềm hạnh phúc mái ấm gia đình, xứng danh là tấm gương sáng cho con trẻ soi bóng. Người Phật tử tại gia nên giữ hạnh đoan chánh, không được phá hoại niềm hạnh phúc kẻ khác. ” Nếu trần gian này mà thu phục được những ái dục khó thu phục thì sầu khổ tự nhiên rụng tàn như giọt nước lá sen ” ( Kinh Pháp Cú ). 4. – Không nên vọng ngữ Miệng là cửa ngõ của suy tư, là nơi xuất phát tổng thể những ý nguyện của mình với tha nhân đồng thời nó cũng là nguồn gốc của bao tai ương và bệnh tật. ” Bệnh tùng khẩu nhập, họa tùng khẩu xuất “. Hàng ngày tất cả chúng ta ai ai cũng cần nó để sử dụng trong việc giao tế, biện bác, tranh luận … Vậy trong mái ấm gia đình có được hòa thuận hay chia rẽ, ngoài xã hội mọi người yêu dấu hay thù ghét nhau cũng đều do miệng lưỡi mà ra. Do vì lời nói rất quan trọng, một khi thốt ra phải tâm lý xem xét kỹ càng. ” Nói mà không tâm lý có khác nào bắn mà không nhắm ” ( Speaking without thinking is like shooting without aiming – Spanish Proverb ). Hoặc câu ” Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy “, nghĩa là : Một lời nói ra bốn ngựa khó theo. Từ xưa tới nay, đã biết bao nhiêu những tai ương xảy đến cũng vì lời nói qua lại, hơn thua, đâm thọc khích bác lẫn nhau mà ra cả. Một lời nói hoàn toàn có thể cứu sống người trong cơn nguy biến, đem lại sự vững tâm cho người lúc sợ sệt, tạo đức kiên trì cho người trong cơn nóng giận, mang lại tự do không thay đổi cho xã hội vương quốc. Trái lại nó cũng làm cho cảnh máu đổ thịt rơi, nhà tan cửa nát, chia rẽ thù hiềm. ” Một lời nói còn sắc bén hơn cả gươm đao ” ( Burton ). Có thể nói nhất ngôn hưng bang, nhất ngôn táng bang. Nói có rất nhiều hình thức. Nói thêm bớt, thấy nói không thấy, nói lời trau chuốt, chuyện có nói không, trước mặt nói phải sau sống lưng nói trái, nói dua nịnh, nói đâm thọc, nói chia rẽ, nói giọng tàn khốc … Tất cả lời nói trên đều có tính cách gây chia rẽ, bất hòa tạo sự thù hiềm ghanh tỵ lẫn nhau, làm mất niềm tin của người khác so với mình. Hàn Thi ngoại truyện có câu : ” Chim mà mỏ quắp thì loài chim sợ, cá mà mồm ngoáp thì loài cá sợ, người mà cái lưỡi sắc xảo thì loài người sợ “.

Tại chùa tôi có một cô nọ không biết vì lý do gia đình ra sao, đến chùa xin làm công quả nương náu cửa thiền. Thời gian đầu, với lời nói trau chuốt ngon ngọt của cô ai nấy cũng thương và cho là người đàng hoàng tử tế. Nhưng cổ nhân có câu: “Trường đồ tri mã lực, cửu xử thức hiền nhân”, có nghĩa là dường dài mới biết ngựa hay, ở lâu mới rõ ai là hiền nhân. Quả thật lâu ngày dần dần bắt đầu “lòi tẩy” cái chân tướng “đàn bà miệng rộng tan hoang cửa nhà” của cô ra. Nịnh bợ người trên, nói xấu kẻ dưới, trước mặt người khen ngợi, sau lưng thì chê bai. Đến người này nói xấu người kia, đặt chuyện nói thêm nói bớt cho người khác để gây sự bất hòa. Lại thêm tính hay nghe trộm chuyện người khác để đâm thọc lẫn nhau… Vì bởi “Cái lưỡi không xương nhiều đường lắt léo, cái miệng không vành nó méo tứ tung” nên mọi người trong chùa dần xa lánh hết, không ai dám thân cận và nói chuyện với cô vì sợ “tai mang họa gởi”.

Đã mất hết tin tưởng với mọi người nên cô cảm thấy bị bỏ rơi, bèn tìm cách xin đi nơi khác. Trước khi đi, tại chùa có cuộc hội họp nội bộ, tôi bèn kể lại một câu truyện rất lý thú với ý niệm nhắc nhở cô : Một hôm con cú mèo gặp con chim gáy. Chim gáy hỏi : – Bác sắp đi đâu đây ? Cú mèo nói : – Tôi sắp sang ở bên phương Đông. – Tại làm thế nào thế ? – Ở đây mỗi lần tôi cất tiếng kêu, ai cũng ghét nên tôi đành phải đi chỗ khác sống. Chim gáy nói : – Theo ý tôi bác nên đổi tiếng đi mới được. Nếu không đổi tiếng thì dù có sang phương Đông ở, người ta nghe tiếng kêu ấy cũng lại ghét bác thôi. Vì nhân tình ở đâu mà chả thế ! Quả đúng như câu truyện chim cú và chim gáy kia. Sau này tôi được biết cô ta đi đến nơi nào ở một thời hạn cũng bị cô lập và sa thải, không ai dám chứa nữa. Qua bài học kinh nghiệm trên ta hoàn toàn có thể Kết luận : không phải kẻ khác ghét ta mà chính ta tạo ra phiền não nơi người. Thế nên đừng tưởng lời nói khôn xảo sẽ che đậy được hành vi bất chính của mình. Gian dối sau cuối sẽ bị trình diện trước ánh sáng thực sự. Thế nhân thường nói : ” Đàn ông miệng rộng thì sang, đàn bà miệng rộng tan hoang cửa nhà “. Nhưng theo thiển ý tôi thì đàn ông cái miệng nhỏ lại một tí cũng vẫn hay hơn. Vì sang cho lắm có lẽ rằng tai ương cũng nhiều đấy. Vả lại ” Chúng ta có hai tai và chỉ có một cái lưỡi để cho tất cả chúng ta biết nghe nhiều hơn nói ” ( We have two ears and only one tongue in order that we may hear more and speak less – Diogenes ). Ôi ! Nhất là đàn bà mà miệng rộng thì lại còn nguy nhiểm hơn nữa. Người ta thường đặt cho từ ” ngồi lê đôi mách ” từ đầu xóm tới cuối hẻm, chưa thấy mặt đã thấy tiếng, hết chuyện trong nhà ngoài phố đến chuyện làng nước xóm giềng … Chẳng may mái ấm gia đình nào có người mắc phải chứng bệnh miệng rộng này có lẽ rằng chồng con phải xa lánh sớm mà hàng xóm rồi cũng sẽ ” bái bai ” luôn. Một khi đã nói láo quen rồi đến khi ta có nói thực sự thì cũng có ít người tin theo, ” một sự bất tín, vạn sự bất tin “. Để bảo vệ sự tin tưởng với mọi người, tất cả chúng ta phải cẩn trọng khi nói, xem xét kỹ càng, đừng vì vui vẻ mà thốt ra một cách bừa bãi, hoặc lấy chuyện làm quà tặng. Hậu quả sẽ tai hại vô cùng. Như câu truyện ” Kẻ nói láo ” trong cuốn Stories for children của Lev Tolstoi. Tôi xin lược dịch lại sau : Có một cậu bé chăn cừu ở ngoài cánh đồng. Một hôm cậu ta bèn la lên tá hỏa như có chó sói thật : – Giúp tôi với ! Chó sói ! Chó sói ! Dân trong làng tưởng thật kéo nhau đến cứu và nhận ra rằng cậu ta đang đùa giởn với họ. Cậu bé chăn cừu đã tái diễn màn này nhiều lần. Một hôm điều đó đã trở thành thực sự. Con chó sói Open đang tiến công đàn cừu. Cậu bé tá hỏa la : – Bớ người ta ! Chó sói ! Mặc dầu kêu la cầu cứu, nhưng dân làng cho là hắn đùa giởn với họ nữa và không có ai quan tâm đến sự cầu cứu của cậu bé. Chó sói tiến công và giết cả bầy cừu. Trong Đại Luật có câu : ” Luận kẻ ở đời, búa ở trong miệng, sở dĩ chém mình, do lời nói ác “. Nói không đúng thực sự đã là tai hại cho mình dường nào, huống hồ lời nói hung tàn nhục mạ, gây đau khổ cho người. Có khi chỉ vì lời nói ác khiến cho người bực tức đêm ngày, lo buồn mà phát sanh bệnh tật. Bởi vì làm người ai cũng có mặc cảm tự ti và danh dự. Nên trước mặt người ta không nên vì sự khoe khoang hay giỏi hoặc cậy quyền thế chức vị để chê bai, nhục mạ kẻ khác. Tích chuyện sau đây sẽ cho ta thấy quả báo lời nói ác như thế nào : Thuở xưa có 500 người buôn đem một con chó trắng cùng qua một nước khác, giữa đường nghỉ ngơi. Chó nọ bèn ăn vụng thịt, người buôn tức giận chặt bốn chân chó quăng trong hầm mà đi. Bấy giờ ngài Xá Lợi Phất dùng thiên nhãn xa thấy thân chó rên xiết, đói khát khốn khổ quằn quại sắp chết, ngài bèn bưng bát cơm bay đến chỗ chó dùng lòng từ bi mà bố thí cho ăn. Sau khi ăn xong chó rất mừng. Ngài lại vì nó mà thuyết pháp cho nghe. Quá bảy ngày cho kia thoát kiếp. Sinh vào nước Xá Vệ nhà người Bà la môn được đặt tên là Quân Đề. Đến bảy tuổi, ngài Xá Lợi Phất độ cho xuất gia. Sau này chứng quả A La Hán, đủ phép thần thông, tự biết mình kiếp trước là chó đói nhờ ngài Xá Lợi Phất hóa độ. Các đệ tử bèn bạch hỏi đức Phật nguyên do của Quân Đề. Ngài dạy rằng : – Về đời quá khứ thuở Phật Ca Diếp có một vị Tỳ Kheo trẻ tuổi thấy vị Tỳ Kheo già thường hay tán tụng, tiếng tăm ồ ề, vì ỷ mình có tiếng tốt đã chê vị Tỳ Kheo già : – Ông này tiếng như chó sủa. Thầy Tỳ Kheo già nghe được mà nói rằng : – Ngươi biết ta chăng. Ta nay đã chứng quả A La Hán rồi. Vị Tỳ Kheo trẻ tuổi nghe nói tá hỏa tự trách mình khù khờ, vội ra trước xin sám hối. Thầy Tỳ Kheo già cũng sẵn sàng chuẩn bị hoan hỷ tha thứ. Song vị Tỳ Kheo trẻ tuổi khỏi tội đọa âm ti, nhưng do lời nói ác nên 500 đời phải chịu thân chó như thế. Quả thật ” Con chim bị vướng vì cái chân của nó và con người thì vì cái lưỡi của họ ” ( Birds are entangles by their feet and man by their tongues – Thomas Fuller ). Là người Phật tu tại gia nên lấy những bài này mà răn dè miệng lưỡi. Phải cẩn trọng chân thực lời nói dù thực trạng nào cũng không thay trắng đổi đen. Không vì sự yêu ghét nhau mà lời nói trở thành tốt xấu. Đừng nên lúc yêu nhau hậu bao nhiêu, đến khi giận ghét nhau lại bạc bấy nhiêu : ” Yêu nhau cau bảy bổ ba, ghét nhau cau bảy bổ ra làm mười “. Ngày trước tại nước Vệ, vua nước ấy yêu Di Tử Hà. Đối với phép nước Vệ ai đi trộm xe của vua thì phải tội chặt chân. Mẹ Di Tử Hà đau nặng. Đêm khuya có người đến gọi. Di Tử Hà hấp tấp vội vàng lấy xe vua ra đi lo cho mẹ. Vua nghe chuyện ấy khen rằng : – Có hiếu thật ! Vì hết lòng với mẹ mà quên cả tội chặt chân. Lại một hôm Di Tử Hà theo vua đi chơi ở ngoài vườn. Đang ăn quả đào thấy ngon ngọt mà còn có một nữa bèn dâng vua ăn. Vua nói : – Yêu ta thật ! Của đang ăn thấy ngon miệng mà biết thương ta. Về sau vua không còn thương mến Di Tử Hà như trước nữa. Một hôm phạm lỗi vua giận nói rằng : – Di Tử Hà trước dám tự tiện lấy xe của ta đi. Lại một bận dám cho ta ăn quả đào thừa. Thực mang tội với ta đã lâu ngày rồi. Nói xong bèn bắt đem trị tội. Ôi ! Di Tử Hà ăn ở với vua trước sau như một. Thế mà trước vua khen, sau vua bắt tội là chỗ tại khi yêu ghét khác nhau mà thôi ( Hàn Phi Tử ). Vậy người Phật tử không nên nói dối, nói lời thêu dệt, nói lưỡi đôi chiều, nói giọng tàn khốc, mà phải nói lời ngay thật, hòa nhã vui mắt, đạo đức hiền từ khiến cho mọi người thương mến nhau. Nếu lời nói của ta không đem lại sự quyền lợi nào so với mình và tha nhân tốt hơn hết là lạng lẽ. ” Nói là bạc, yên lặng là vàng “. Nhưng ta biết phối hợp lời nói vào mục tiêu thiện như khuyến khích người học đạo giải thoát, giúp họ tin hiểu giáo lý nhân quả, xa lánh điều ác thì quả lời nói quý giá vô cùng.

Miệng ta là cánh hoa sen
Một khi hé nở một phen thơm lừng
Tiếng ta là gió mùa Xuân
Một cơn thổi nhẹ muôn dân mát lòng.

5. – Không nên uống rượu Thân người như chiếc xe mà trí tuệ là tài xế. Chiếc xe này có bảo đảm an toàn trên xa lộ hay không đều do người tài xế cả. Nếu tài xế lơ là mê ngủ hoặc bị ma men ám ảnh thì tai ương thuận tiện xảy đến một cách kinh khủng cho mình lẫn người. Trong xã hội hàng ngay việc tiếp xúc, kinh doanh, áp phe cho đến những đám cưới, sinh nhật, tang chế v.v… thường lấy rượu làm món uống chính. Do từ chỗ tiệc tùng như vậy đã đưa những thanh thiếu niên mới lớn lên tập nhiễm, mở màn đi vào con đường ” say sưa be bét “. Lúc đầu ta còn phủ nhận, nhưng vì nể bạn hữu, vì để cuộc vui toàn vẹn … Rồi một chén có sao, một ly có thấm là bao. ” Nam vô tửu như kỳ vô phong ” mà bồ. Cứ thế rồi mỗi ngày một chút ít, lâu dần thấm vào người thành quen rồi thành xị thành lít dẫn đến bợm ghiền. Lúc bấy giờ rượu sẽ thành tình nhân lý tưởng nhất của đời họ. Vắng mùi nó cuộc sống sẽ trở nên mất mùi vị, cõi lòng sẽ lạnh lẽo đơn độc, cảm thấy không dễ chịu, nhớ thương ( thèm ). Nhưng có nó nhiều quá, mải mê say đắm sẽ dẫn đến sa đọa trầm trọng, hư hoại thân thể. Rượu nếu uống nhiều sẽ gây tai hại rất lớn đến bản thân, mái ấm gia đình và xã hội. a. – Đối với bản thân * Về tâm lý : Rượu trước nhất tác động ảnh hưởng đến não bộ. Uống nhiều nồng độ trong máu sẽ tăng lên làm tê liệt những TT ức chế của thần kinh hệ, khiến cho những hoạt động giải trí của tâm lý ngày càng tăng mãnh liệt, mất quân bình, không trấn áp được xúc cảm và hành vi, tâm tính đổi khác khác thường, đầu óc mất sáng suốt, giám sát rất lờ đờ dẫn đến ngu si đần độn. * Về thể xác : Rượu gây tổn hại hàng loạt khung hình con người nhiều nhất là lá gan. Đối với gan là cơ quan giải độc, uống nhiều ruợu sẽ làm cho tế bào gan mất năng lực tổng hợp protéin tiến đến làm chết ( chai ) tế bào gan, rồi từ từ dẫn đến bệnh xơ gan không phục sinh được. Xơ gan dẫn tới những chứng bệnh ghê tởm như phù thủng ( xơ gan cổ trướng ), mửa ra máu hoặc trở thành ung thư. Đến như viêm gan giây thần kinh, viêm não, chứng bọc máu trong sọ, sưng lá lách v.v… cũng từ rượu mà ra. b. – Đối với mái ấm gia đình : * Đối với vợ : Người nghiện rượu thường dẫn đến hậu quả tan vỡ niềm hạnh phúc mái ấm gia đình. Vì trong cơn say người chồng dễ trở nên nóng tính, thô lỗ, cộc cằn. ” Rượu vào lời ra “, hay lè nhè yên cầu vu vơ, nếu không thỏa nguyện sẽ đâm ra gây sự đánh đập. Hẳn ta vẫn biết, đứng gần người uống rượu sẽ cảm thấy không dễ chịu thế nào. Huống chi người vợ ăn nằm với ông chồng nặc nồng mùi rượu thì ” ngửi ” sao cho thấu ! Do vậy, nhiều lúc bà vợ phải kinh sợ mà tránh xa. Từ nguyên do ấy khiến cho ông chồng ” ba xị đế ” đầy hoài nghi và dễ ghen bóng ghen gió, kiếm chuyện hành hạ vợ đủ điều. Tiền bạc làm ra chỉ nghĩ đến bạn hữu và nhậu nhẹt lai rai, chẳng thiết đến vợ con mái ấm gia đình túng thiếu, khiến cho tình cảm vợ chồng bị sứt mẻ đưa đến thực trạng chán ghét lẫn nhau. * Đối với con : Người nghiện rượu sẽ di hại rất nhiều đến con cháu, ảnh hưởng tác động lớn đến tương lai của những thế hệ tương lai. Vì măng có mụ mẫm thì tre mới to lớn được. Y học thời nay đã phát hiện ở người say nồng độ rượu trong túi tinh cao xê dịch nồng độ trong máu. Tinh trùng ở người nghiện rượu bị đứt đuôi hoặc méo mó, đi thụt lùi hoặc lắt lư xiêu vẹo. Không may, những loài tinh trùng này lọt vào trứng để chuyển thành thai sẽ dẫn đến ” tiên thiên bất túc “. Và hậu quả sẽ như thế nào ? Vô cùng nguy cơ tiềm ẩn. Đứa bé dễ bị dị hình, xấu xí, èo uột, suy dinh dưỡng hay đau ốm và chậm tăng trưởng tinh thần, trí tuệ thoái hóa kém mưu trí, học tập không tiếp thu nhanh. Ngoài ra cha mẹ nghiện rượu còn truyền lại cho con cháu chứng bệnh ” xỉn ” tối ngày nữa. c. – Đối với xã hội : Người nghiện rượu sẽ làm tác động ảnh hưởng đến hiệu suất lao động, thiếu bổn phận nghĩa vụ và trách nhiệm so với việc làm mình làm, hoàn toàn có thể gây tổn hại về sinh mạng, về gia tài tập thể. Như trường hợp người lính biên phòng, kẻ bảo vệ cơ quan, nhà máy sản xuất, kho tàng … Nếu quá chén sẽ nguy đến tính mạng con người còn tạo điều kiện kèm theo cho kẻ trộm và quân địch có thời cơ phá hoại. Tài xế mà say sưa be bét, đường không chạy và lại đâm vào nhà người hoặc gây tai nạn thương tâm giao thông vận tải. Ngoài ra người nghiện rượu thường gây trộn lẫn mất trật tự trị an, trở ngại đến hoạt động và sinh hoạt chung quanh. Tạo thêm cho mái ấm gia đình và xã hội một gánh nặng to lớn về bệnh tật và tính di truyền xấu xa cho con cháu. Hơn nữa, trong Kinh Chuyển Luân Ngũ Đạo có dạy : ” Làm người ưa uống rượu say sưa, chết đọa vào âm ti Phất thỉ, rồi đến đọa trong loài thú tinh tinh ( đười ươi ). Sau có được làm người bị ngu si, dốt nát, không biết chi cả “. Vậy người uống rượu nhiều so với hiện tại rước bệnh vào thân, ảnh hưởng tác động đến niềm hạnh phúc mái ấm gia đình, gieo nhân xấu cho con cháu, trở ngại cho xã hội. Về nhân quả nếu đời sau được làm người sẽ bị ngu si đần độn Chúng ta nên nhớ câu : ” Phàm thao tác gì phải xét đến hậu quả của nó “. Vả lại, trên trần gian này có biết bao nhiêu loại nước uống ngon lành béo bổ, vô hại, tại sao ta lại không uống, đi uống thứ cay đắng ô nhiễm như thế ? Nhân cách sẽ như thế nào khi say sưa quá chén. Hãy ngắm nhìn kẻ say : mặt đỏ tai tía, dáng người đáng sợ, đi đứng loạng choạng, nói năng lảm nhảm không biết phải trái, ói mửa tanh hôi, gục ngã ngoài đường … bản thân đã như thế còn gây sầu khổ cho vợ con, làm cho xóm làng chê cười, trẻ nít chọc ghẹo, người trí lánh xa. Có lần tôi được xem một tờ báo, trong đó có vẽ một bức tranh châm biếm người say rượu rất lý thú. Hình vẽ diễn đạt bà vợ đi làm về, ghé qua nhà trẻ đón con và tạt qua quán nhậu rước chồng. Trong khi ông chồng say sưa như chết không còn biết trời trăng gì cả, mặc cho bà vợ vác đi, đứa con đi theo mẹ cầm hộ bố đôi dép. Ôi ! Còn gì là ” đàn ông chi chí “, còn gì xứng danh với chức phận cha, chồng trong mái ấm gia đình nữa Để hướng dẫn con người đến chỗ an vui, cuộc sống bảo đảm an toàn niềm hạnh phúc, người Phật tử phải có một tâm hồn sáng suốt, muốn được thế tất cả chúng ta phải lánh xa hay hơn nữa là tuyệt đối không uống rượu. * Tóm lại, vừa mới qua chúng tôi trình diễn về năm điều nên tránh mà đức Phật đã dạy. Năm giới này là cơ bản của hết thảy Phật tử tại gia đến xuất gia. Nó ví như nền móng của tòa nhà giải thoát. Nếu nền móng vững chắc thì việc làm kiến thiết xây dựng mới bảo vệ. Trái lại, bao nhiêu khu công trình sẽ sụp đổ hết. Ngũ giới cũng là món báu trang nghiêm bản thân, tô điểm cuộc sống, làm đẹp lòng mọi người, thiên thần nể phục, tà ma lo ngại, và chính là nhân lành của giải thoát.

B.- TRÁCH NHIỆM ĐỐI VỚI CON

1. – Nuôi dưỡng và giáo dục con trẻ Lúa muốn tốt phải chăm vào giống mạ, tre muốn to lớn cần quan tâm đến măng, muốn con trẻ trở thành người hữu dụng cho mái ấm gia đình, xã hội tương lai cần chăm sóc từ lúc mới thụ thai. Cha mẹ ốm yếu bệnh tật ví như hạt giống lép khuyết, hạt giống đã không khá đầy đủ thì mầm chồi cây lá sẽ khó tốt tươi cho được. Thế nên, viêïc tiên phong là cha mẹ phải giữ gìn và có sức khỏe thể chất tốt. Vì sức khỏe thể chất của cha mẹ rất thiết yếu cho sự tăng trưởng khung hình con cháu sau này. Tuy nhiên, một tấm thân to béo đồ sộ mà thiếu đức hạnh, trí tuêï thì chẳng khác nào ” cục thịt biết đi “. Chưa kể đến những đứa con ngỗ nghịch, hung tàn bạo ngược thì so với loài thú dữ như cọp beo có khác chi đâu. Về việc thai giáo, tư tưởng của cha mẹ – nhất là người mẹ – tác động ảnh hưởng trực tiếp đến tính tình, trí tuệ, đức hạnh hoàn toàn có thể còn tác động ảnh hưởng đến hình dáng, vẻ đẹp của con trẻ nữa. Chúng tôi có nghe thầy T.H. giáo sư tại Phật học viện Thiện Hòa, chùa Giác Ngộ, giảng về Duy Thức có kể thế nầy : Tại một nước nọ có giống ngựa vằn rất quý. Nước khác vì muốn có loại ngựa này, nhưng không sao mua được. Họ mới phát sinh ra ý nghĩ là cho hai con ngựa ( không có vằn ) giao hợp với nhau và treo một tấm vải thật lớn có vẽ những đường vằn giống như loài ngựa kia. Mục đích cho nó nhìn thấy những đường rằn ri trong khi giao hợp, để tác động ảnh hưởng vào tư tưởng nó những hình ảnh ấy. Kết quả, sau những lần như vậy, ngựa cái đã thụ thai và đẻ ra loài ngựa vằn không khác gì ngựa của nước kia. Qua thí nghiệm trên cho thấy ảnh hưởng tác động về sức mạnh tư ưởng tác động ảnh hưởng rất lớn. Thế nên, muốn con của mình xinh đẹp, người mẹ trong lúc mang thai thường nên nghĩ nhớ tới hình ảnh đức Phật và chư vị Bồ Tát. Muốn con trẻ sau này khôn ngoan, hiền lành, đức hạnh … cha mẹ phải siêng đọc sách Thánh hiền, huân tập những tư tưởng tốt đẹp. ý nghĩ, lời nói và hành vi phải chân thực. Nhất là phải tránh xa những ý nghĩ xấu, không nên buồn rầu sợ hãi, tham dâm, sân hận … vì những thứ này tác động ảnh hưởng không tốt đến tính tình con trẻ tương lai. Sanh con ra, cha mẹ là người trực tiếp thân mật nhất và là bài học kinh nghiệm vỡ lòng cho con trẻ học tập. Vì đầu óc ngây thơ non nớt, tư tưởng trong sáng, ý thức vô tư, ví như tờ giấy trắng, ta hãy khéo nhuộm màu đạo đức, đừng để hoen ố xấu nhiễm, sau khó tẩy xóa. Ví như đám ruộng phì nhiêu phì nhiêu, ta hãy sớm gieo hạt giống tốt, đừng để gai góc cỏ dại mọc đầy. Hành động hàng ngày của cha mẹ sẽ quyết định hành động hầu hết đời sống con trẻ sau này. Nếu không cẩn trọng, vô tình cha mẹ dạy con những tính xấu mà không biết. Chẳng hạn như khi con có lỗi lầm, cha mẹ tức giận rầy la những lời thô lỗ. Phải chăng ta đã dạy chúng tức giận và nói lời tục ? Hoặc hứa hẹn con bằng những lời viễn vông không thật, phải chăng cha mẹ đã dạy con nói dối ? Hãy xem cách dạy con của mẹ thầy Mạnh Tử đáng phục dường nào : Thầy Mạnh Tử, thuở nhỏ nhà ở gần nghĩa trang, thấy người đào, chôn, lăn khóc, về nhà cũng bắt chước. Bà mẹ thấy thế nói : – Chỗ này không phải chỗ con ta ở được. Rồi dọn nhà ra gần chợ. Thầy Mạnh Tử ở gần chợ, thấy người kinh doanh điên đảo, về nhà cũng bắt chước nô nghịch kinh doanh điên đảo. Bà mẹ liền dọn nhà đến ở cạnh trường học. Thầy Mạnh Tử ở gần trường học, thấy con trẻ đua nhau học tập lễ phép, cắp sách vở, về nhà cũng bắt chước học tập lễ phép, cắp sách vở. Bấy giờ bà mẹ mới vui mừng nói : – Chỗ này là chỗ con ta ở được đây. Một hôm, thầy Mạnh Tử thấy hàng xóm giết lợn, về hỏi mẹ : – Người ta giết lợn làm gì thế hởi mẹ ? Bà mẹ nói đùa : – Để cho con ăn đấy. Nói xong bà nghĩ lại, hối rằng : Ta nói lỡ miệng rồi. Con ta thơ ấu, tri thức mới mở mang mà ta nói dối nó, thì chẳng là ta dạy nó nói dối hay sao ? Rồi bà đi mua thịt lợn về cho con ăn thật. Một hôm thầy Mạnh Tử đang đi học bỏ về nhà chơi. Bà mẹ đang ngồi dệt cửi trông thấy liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung, nói rằng : – Con đang đi học mà bỏ học, thì cũng như ta đang dệt tấm vải này mà cắt đứt đi vậy. Từ hôm đó, thầy Mạnh Tử học tập rất cần mẫn, về sau thành một bậc đại hiền. Thế là chẳng nhờ có cái công giáo dục quý báu của bà mẹ hay sao ? ( Liệt Nữ truyện ). Thời này, tất cả chúng ta không hề bắt chước theo lối dời nhà để dạy con của mẹ Mạnh Tử được. Nhưng bài học kinh nghiệm ấy cho ta thấy tác động ảnh hưởng của lối xóm hay nói đúng hơn là mái ấm gia đình – nhất là cha mẹ – tác động ảnh hưởng vào tư tưởng, tánh tình trẻ con rất lớn. Vì ” gần mực thì đen, gần đèn thì sáng “. Thế nên cách giáo dục con cháu tốt nhất là cha mẹ phải biết tu thân, nêu gương sáng cho con thấy. Muốn con hiếu hạnh cha mẹ phải hiền lương. Muốn con xa lánh đường ác, cha mẹ không nên làm điều phi nghĩa. Hàng ngày ta thực thi được năm điều răn trên và những việc làm cao đẹp ích mình lợi người, tự nhiên đức độ ấy cảm hóa con cháu, nhiều lúc cha mẹ không cần dùng đến lời nói hoặc la rầy đánh đập mà con trẻ phải phục tùng kính nể, ” dĩ đức hóa nhân “. Hơn nữa cha mẹ nên cố gắng nỗ lực dành một chút ít thì giờ hướng dẫn con trẻ đến chùa tụng kinh, nghe giảng, đọc sách Thánh hiền để lan rộng ra kiến thức và kỹ năng và tích chứa công đức. Đồng thời gieo vào tạng thức con trẻ những đức tính từ bi hỷ xả, những hiểu biết về cuộc sống đức Phật, những giáo lý nhân quả luân hồi, để huân tập những điều lành. Mỗi tháng cha mẹ nên tập cho con ăn chay từ bốn ngày trở lên. Vì sao ? Vì ăn chay là để nuôi dưỡng lòng từ bi và ý thức bình đẳng so với muôn loài động vật hoang dã, đồng thời biểu lộ hạnh phóng sinh hay nhất. Cha mẹ cần nên giảng dạy rõ sự quyền lợi về ngày ăn chay hôm đó, để con trẻ hiểu được mà vui tươi thực hành thực tế. Thỉnh thoảng cha mẹ nên cho con đi đến thăm viếng ủy lạo quà bánh ( nếu có điều kiện kèm theo ) những nơi như viện Dưỡng lão, viện Tế bần, viện Cô nhi .. để cho chúng tận mắt chứng kiến tận mắt cảnh cô khổ, thiếu tình thương của những kẻ xấu số. Giúp chúng phát khởi lòng từ bi, thương xót người khốn khó, dạy chúng bài học kinh nghiệm nhân quả thực tiễn nhất. 2. – Tích đức hơn tích của Sự tu thân của cha mẹ trong mái ấm gia đình rất thiết yếu, không những cho bản thân mà còn để lại âm đức cho con cháu nữa. Sự tu thân đó ví như cha mẹ đang gieo trồng một cây ăn quả ngon ngọt. Sau một thời hạn, cây này được trổ hoa tác dụng thì chính cha mẹ là người hưởng trước. Sau khi qua đời, con cháu vẫn thừa kế cái lộc của cha mẹ để lại. Ca dao ta có câu :

Ông cha kiếp trước khéo tu
Bây giờ con cháu võng dù nghênh ngang.

Xét ra câu này cũng nói lên được phần nào lý nhân quả. Mà thực tiễn, quý vị cứ nhận xét, trên đời này biết bao những bậc hiền tài, người vị thế quyền thế, kẻ gia quyến hưng thịnh vinh hiển đều là những mái ấm gia đình mà cha mẹ là người hiền lương, tu nhân tích đức mà ra cả. ” Cao quý sanh con cao quý ” ( Noble fathers have noble children – Euripides ). Ở huyện Phổ Điền có nhà họ Lâm. Nhiều đời trước trong nhà có một bà lão ưa làm việc thiện, hay bố thí làm phước, thương người nghèo khó, trợ giúp những người gặp nạn khó. Bà thường hay lấy bột gạo làm thành từng vắt để bố thí cho người. Hể ai đến xin, bà sẳn lòng vui tươi cho không hề chán. Suốc cuộc sống bà thường làm những việc phước thiện như vậy. Về sau bà qua đời, con cháu bà chín người đỗ đạt vinh hiển. Tiếp tục như thế nhiều đời, dòng họ này trở thành một nhà thế phiệt trâm anh. Đến nỗi tại tỉnh Phúc Kiến rất lâu rồi có câu ca dao : ” Thiếu mặt người họ Lâm thì bảng vàng không mở “. Làm bậc cha mẹ không ai lại chẳng muốn lo gia tài để lại cho con cháu. Tuy nhiên người hiểu đạo lý thì tạo cái kho tàng phước đức cho chúng là bảo vệ hơn hết. Chẳng sợ ai lấy cắp và không bị con cháu phá tán. Vì : ” có đức mặc sức mà ăn “. Nếu cha mẹ biết lo tu thân, tích chứa âm đức và giáo dục con theo giáo lý Phật dạy, tạo vốn kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho chúng, thì sau này tự chúng sẽ làm ra sự nghiệp cho chúng với bao nhân tốt mà cha mẹ đã gây tạo vun bón. Vì hạt giống lành đã gieo, nếu biết chăm nom thì sẽ sinh cây trổ quả. ” Hãy truyền đạo đức cho con cháu bạn, chỉ có đạo đức mới làm cho chúng sung sướng chớ không phải vàng bạc ” ( Recomment to your children virtue, that alone can make them happy not gold – Beethoven ). Trái lại, nếu con kém tài thiếu đức, vô đạo mà cha mẹ chỉ bo bo tối ngày đem thân trâu ngựa để làm giàu cho chúng, chẳng những khổ cái thân mình, còn tạo thêm cho chúng tính ỷ lại, lười biếng, hoang phí và phạm biết bao nhiêu tội ác nữa. Khi cha mẹ qua đời, thử hỏi những hạng con như thế có giữ gìn nổi cơ nghiệp không ? Hay cũng vì gia tài đó mà khiến chúng trở nên bất hòa, tranh dành, thù ghét lẫn nhau dẫn đến việc kiện cáo … Bàn về việc làm giàu để của lại cho con cháu, Sơ Quảng đời Hán có nói : ” Ta tuy già lão há lại không nghĩ đến con cháu hay sao ? Hiện ta cũng đã có ít ruộng nương, cửa nhà của cha ông để lại. Con cháu ta mà chịu khó vào đấy thì cũng đủ ăn, đủ mặc bằng người được rồi. Nếu giờ đây ta lại làm giàu thên cho chúng để có thừa thãi dồi dào, vô tình ta chỉ thêm tính lười biếng cho chúng mà thôi. Người giỏi mà sẳn có của thì kém mất chí hay, người ngu mà sẳn nhiều của thì càng thêm tội lỗi. Vả chăng, của cải mà chứa nhiều chỉ tổ làm cho người ta dòm ngó, oán ghét. Ta đã không có gì giáo hóa được con cháu ta, thì ta cũng không nên làm cho chúng thêm tội lỗi và để thiên hạ ai oán “. Trái lại, nếu cha mẹ làm những việc thất đức, hậu quả xấu cho con cháu cũng không lường được. Tục ngữ có câu : ” Đời cha ăn mặn, đời con khát nước ” hoặc ” Ông cha ăn quả nho chua, giờ đây con cháu như vừa ghê răng ” ( Ezekiel ). Nói đến đây có người sẽ nghĩ rằng, theo luật nhân quả, ai ăn nấy no, ai làm nấy chịu. Tại sao có sự bất công ở chỗ cha mẹ làm mà bắt con cháu phải gánh chịu hậu quả. Điều này cũng không có gì là lạ cả. Bởi nó có sự tương quan nhân quả tiền kiếp với nhau. Theo trong những kinh sách dạy. Con người khi chết giữa khoảng chừng người chết và chưa tái sanh đó, trải qua bốn mươi chín ngày riêng có một cái thân gọi là trung ấm ( thế tục thường gọi là linh hồn ) hay thần thức. Rồi tùy theo nghiệp lực của mỗi người phải đầu sinh chậm hay mau. Nếu người nàonghiệp chướng nặng nề, gây nhiều tội ác lập tức đọa vào cảnh giới đau khổ nơi ba đường ác. Còn ai có đủ nghiệp lành, tu nhân tích đức sẽ sinh về cảnh giới tốt đẹp an vui. Khi ấy, thần thức lơ lửng trên không và thấy những cảnh giới mà nó ưa thích ( do nghiệp lực xui khiến và dẫn dắt ). Nếu người ấy gây nhân bất thiện, gặp hai thân nam nữ giao hội, tạo ra sức mê hoặc với nó. Chính đôi vợ chồng này cũng là người nhiều tội lỗi, tự nhiên nó cảm thấy thích hợp bèn đi đến, nhập vào thai bào của người nữ để cùng với mái ấm gia đình này chịu chung quả xấu với nhau. Ví như con thiêu thân, tại sao nó thấy ánh đèn lại ưa thích, để rồi bay vào đó mang lại cái chết thê thảm cho nó ? Nếu thực sự nó biết đây là ánh lửa, chắc như đinh nó sẽ không ngu dại gì mà bay vào chỗ chết ấy. Đấy cũng chính bởi cái nghiệp của nó chiêu cảm ra, xui khiến nó thấy ánh đèn cho là chỗ lý tưởng đáng sống nên mới bay vào. Khi biết được đó là lửa thì thân xác đã ra tro. Tất cả chúng sanh trong quốc tế này hay quốc tế khác, một khi đã đi tái sanh đều có nhân duyên quả báo với nhau cả. Nếu không có nhân duyên, thì sao người sanh sinh ra gặp được cha mẹ phong phú sung sướng, đời sống không thiếu ấm no, kẻ mới sanh ra phải chịu cảnh khổ sở cơ hàn, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc ? Do đó, liên hệ nhân quả nghiệp báo giữa cha mẹ với con cái rất tương thích tương ứng. Khi người tạo nhiều nghiệp lành sẽ sinh vào nhà cha mẹ biết tu nhân tích đức để cùng nhau hưởng quả báo tốt đẹp. Còn người tạo nhiều nghiệp ác, sanh vào mái ấm gia đình có cha mẹ hung tàn để cùng nhau chịu quả báo xấu xa đau khổ.

*

Ôi ! Bậc làm cha mẹ ai cũng muốn cuộc sống mình được sung sướng an nhàn, con cháu mình được vinh hiển giàu sang. Nhưng khốn nỗi, ở đời người ta chỉ muốn thôi chứ không biết nguyên do đạt đến sự mong ước đó. Muốn xinh đẹp, muốn giàu sang, muốn con cháu nên danh, rồi muốn sau khi chết được sanh về cảnh giới tốt đẹp hoặc cõi Phật nữa, nhưng khuyên họ gieo nhân lành, làm phúc bố thí, ăn chay niệm Phật, thì họ không làm. Vậy nhân tốt không gieo mà khi nào cũng mong ước được hưởng quả tốt. Ví như người có đất không chịu trồng cây lại cứ muốn có cây ngon trái ngọt mọc lên để hưởng. Quả là điều trái ngược !

Source: https://thaiphuongthuy.com
Category : Blog

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.